دانشگاه قم علوم و فنون مدیریت اطلاعات 2476-6658 12 3 2026 09 23 Assessing the maturity of business intelligence of academic libraries; the design science approach ارزیابی بلوغ هوشمندی کسب‌وکار کتابخانه‌های دانشگاهی با رویکرد علم طراحی 173 200 2355 10.22091/stim.2022.8522.1847 FA معصومه آدینه دانشجوی دکتری ، رشته مدیریت فناوری اطلاعات ،دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران ، ایران 0000-0002-6433-5489 علیرضا حسن زاده ستاد و مدیرگروه فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0003-3015-3019 محمد حسن زاده استاد تمام گروه علم اطلاعات و دانش شناسی,، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0002-6175-0855 علی اصغر پورعزت استاد تمام رشته مدیریت دولتی ، دانشکده مدیریت ، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000000218753479 Journal Article 2022 08 24 <strong>Purpose: </strong>This study aimed to develop and evaluate a business intelligence maturity model for academic libraries. It sought to identify the key dimensions and indicators of business intelligence and provide a framework for determining maturity levels and assessing the business intelligence maturity of academic libraries. <strong>Methodology: </strong>This study employed a mixed-methods (qualitative-quantitative) approach within a design science framework. In the qualitative phase, a meta-synthesis of previous studies was conducted to identify the components and indicators of business intelligence. Drawing on the principles of capability maturity models, an initial maturity model was then developed across five levels: Initial, Repeatable, Defined, Managed, and Optimized. In the quantitative phase, a questionnaire and the fuzzy Delphi technique were used to validate the dimensions, maturity levels, and indicators of the proposed model based on expert judgments. Following the incorporation of expert feedback, the final model was evaluated in terms of accuracy, quality, usefulness, and applicability. Finally, the business intelligence maturity of the University of Tehran libraries was assessed using the final model. <strong>Findings:</strong> The proposed model comprises four main categories—technology, human resources, organization, and processes—encompassing 16 dimensions and 72 indicators. The assessment of the University of Tehran libraries showed that business intelligence maturity in the technology, organization, and process categories was at Level 2, whereas the human resources category was at Level 3. These findings indicate that business intelligence maturity is not uniform across the different categories and that achieving higher maturity levels requires balanced development across technological, organizational, process, and human dimensions. <strong>Conclusion: </strong>The proposed model provides a systematic set of dimensions and indicators for assessing business intelligence maturity in academic libraries and identifying areas requiring improvement. The assessment of the University of Tehran libraries indicates that, although some components have reached a higher level of maturity, further advancement requires simultaneous attention to technological infrastructure, human resource capabilities, organizational structures, and managerial processes. Therefore, the proposed model can serve as a practical framework for assessing the current state of business intelligence, identifying maturity gaps, and planning improvement initiatives in academic libraries. <strong>هدف</strong>: هدف مطالعه توسعه و ارزیابی مدل بلوغ هوشمندی کسب‌وکار برای کتابخانه‌های دانشگاهی است. در این مطالعه به شناسایی ابعاد و شاخص‌های کلیدی هوشمندی کسب‌وکار و ارائۀ چارچوبی برای تعیین سطوح بلوغ و ارزیابی بلوغ هوشمندی کسب‌وکار کتابخانه‌های دانشگاهی پرداخته شد. <strong>روش‌شناسی</strong>: این مطالعه از رویکرد ترکیبی (کیفی-کمّی) در چارچوب علم طراحی استفاده کرده است. در مرحلۀ کیفی، فراترکیبی از مطالعات پیشین برای شناسایی مؤلفه‌ها و شاخص‌های هوشمندی کسب‌وکار انجام شد. با تکیه بر اصول مدل‌های بلوغ قابلیت، یک مدل بلوغ اولیه در پنج سطح توسعه داده شد، سطح‌های اولیه، تکرارپذیر، تعریف‌شده، مدیریت‌شده، و بهینه‌سازی‌شده. در مرحلۀ کمّی، از پرسش‌نامه و تکنیک دلفی فازی برای اعتبارسنجی ابعاد، سطوح بلوغ، و شاخص‌های مدل پیشنهادی براساس قضاوت‌های کارشناسان استفاده شد. پس از تلفیق بازخورد کارشناسان، مدل نهایی از نظر دقت، کیفیت، سودمندی، و کاربردپذیری ارزیابی شد. در نهایت، بلوغ هوشمندی کسب‌وکار کتابخانه‌های دانشگاه تهران با استفاده از مدل نهایی ارزیابی شد. <strong>یافته‌ها</strong>: مدل پیشنهادی شامل چهار دسته اصلی است. این دسته‌ها فناوری، منابع انسانی، سازمان، و فرایندها هستند که شامل ۱۶ بُعد و ۷۲ شاخص می‌شوند ارزیابی کتابخانه‌های دانشگاه تهران نشان داد که بلوغ هوشمندی کسب‌وکار در دسته‌های فناوری، سازمان، و فرایند در سطح دو و دستل منابع انسانی در سطح سه قرار دارد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که بلوغ هوشمندی کسب‌وکار در دسته‌های مختلف یکسان نیست و دستیابی به سطوح بلوغ بالاتر نیازمند توسعۀ متوازن در ابعاد فناوری، سازمانی، فرایند، و انسانی است. <strong>نتیجه‌گیری</strong>: مدل پیشنهادی مجموعه‌ای نظام‌مند از ابعاد و شاخص‌ها را برای ارزیابی بلوغ هوشمندی کسب‌وکار در کتابخانه‌های دانشگاهی و شناسایی حوزه‌های نیازمند بهبود ارائه می‌دهد. ارزیابی کتابخانه‌های دانشگاه تهران نشان می‌دهد که اگرچه برخی از مؤلفه‌ها به سطح بالاتری از بلوغ رسیده‌اند، اما پیشرفت بیشتر مستلزم توجه هم‌زمان به زیرساخت‌های فناوری، قابلیت‌های منابع انسانی، ساختارهای سازمانی، و فرلیندهای مدیریتی است. بنابراین، مدل پیشنهادی می‌تواند چارچوبی عملی برای ارزیابی وضعیت فعلی هوشمندی کسب‌وکار، شناسایی شکاف‌های بلوغ، و برنامه‌ریزی ابتکارات بهبود در کتابخانه‌های دانشگاهی باشد. https://stim.qom.ac.ir/article_2355_6aa7a4bd4daf8a0e2f51c11f0ef6cbd3.pdf