دانشگاه قم علوم و فنون مدیریت اطلاعات 2476-6658 11 4 2025 12 22 Transforming Education with Artificial Intelligence: A Systematic Review of Applications, Potentials, and Outcomes تحول آموزش با هوش مصنوعی: مرور نظام‌مند کاربردها، ظرفیت‌ها و دستاوردها 7 35 3499 10.22091/stim.2025.10570.2083 FA فرشته قائمی دانشجوی کارشناسی ارشد تحقیقات آموزشی، گروه روش ها و برنامه ریزی آموزشی و درسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-3925-1339 یوسف آقازاده دانشجوی کارشناسی ارشد تحقیقات آموزشی، گروه روش‌ها و برنامه‌‌ریزی آموزشی‌ و درسی، دانشکده روان شناسی و علوم‌تربیتی، دانشگاه تهران، تهران.ایران. 0009-0005-1860-4739 کیوان صالحی دانشیار بخش تخصصی پژوهش و سنجش، گروه روشها و برنامه ریزی آموزشی و درسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0001-8673-4248 Journal Article 2024 03 30 Purpose: Artificial Intelligence (AI), as a transformative technology of the modern era, has become an indispensable necessity across various domains due to its pivotal role in harnessing big data. This study aims to identify the capacities and achievements of AI in education by reviewing prior research, with a focus on its potential to enhance educational quality, productivity, and responsiveness to diverse societal expectations. The exponential growth of big data and the urgent need to optimize its use for improving precision, quality, efficiency, and service accessibility have positioned AI as a critical imperative for both developed and developing societies. In the educational context, this imperative holds twofold significance, driven by the sector’s unique missions, organizational maturity, content-specific demands, diverse learner demographics, public expectations, and cost-management challenges. Despite this urgency, current evidence highlights insufficient attention from policymakers and educational authorities in leveraging AI’s transformative capacities and implementation achievements within Iran’s educational system. Consequently, this study aims to address existing theoretical gaps in the application and impact of AI in education, providing a comprehensive framework to guide future research, policy formulation, and the practical integration of AI-driven solutions. Method: This study was conducted as a systematic review based on the proposed guidelines by Kitchenham et al. (2009) (Planning for Review, Conducting a Review, Validity of Studies). Combining and synthesizing their findings to provide a coherent and comprehensive response. To collect data, after searching for specialized research keywords including "Artificial intelligence," "Machine learning", "Intelligent support or robots", "Expert system", "Neural network", "Natural language processing" and "Education", along with "Assessment and test," "Learning," "Teaching," on international databases such as Science Direct, Springer, IEEE Xplore, Wiley Online Library, ERIC, Sage Journals, and Emerald within the time frame of (2015 - 2022), 57 articles were retrieved. Findings: In response to the first research question, the most important applications of artificial intelligence for education, such as machine learning, artificial neural networks, natural language processing, virtual reality and intelligent personal assistants, deep learning, Bayesian networks, robots, data mining, learning analytics, and intelligent educational factors were identified. In response to the second research question, the capabilities of artificial intelligence for education include scalability, repeatability, and learning analytics, improving the quality of education, enhancing the effectiveness and efficiency of educators and learners, personalized and specialized education adaptation, improving the quality of learning experience and continuous learning, improving assessment processes, online testing and detailed analysis of educational data, reducing workload and time management, supporting teacher development, enhancing classroom communication and appropriate learner interaction, fostering learner creativity, educational system intelligence, promoting educational justice, support, and cost reduction, optimizing educational and administrative processes, and teaching the latest skills and practical skills. In response to the third research question, the most significant achievements of artificial intelligence in education include improvements in three key areas: management, learning, and teaching. Discussion and Conclusion: The findings of this study demonstrate that artificial intelligence (AI) acts as a driving force behind educational innovation, leveraging its diverse applications (e.g., natural language processing and deep learning), transformative potentials (such as personalized learning and cost reduction), and multidimensional achievements (spanning management, learning, and pedagogy). By providing tools for personalized learning, enhanced assessment, streamlined educational administration, and increased learner engagement, AI significantly contributes to reshaping educational systems. Results further indicate that strategic utilization of AI’s capabilities can markedly improve the quality and efficiency of educational processes. However, fully unlocking AI’s potential necessitates addressing critical gaps. Future research must prioritize ethical considerations, educators’ digital literacy, implementation in underserved communities, and long-term socio-cultural impact evaluations to ensure the equitable and sustainable integration of these initiatives. Theoretical advancements can be achieved through interdisciplinary studies that focus on integrating AI with educational psychology and pedagogical advancements. This includes standardized evaluation frameworks for AI-driven tools, Strategies to mitigate algorithmic biases, and AI-powered adaptive assessment systems. To maximize AI’s benefits, policymakers and educational leaders should invest in technological infrastructure to support AI adoption, prioritize teacher training programs to enhance digital literacy, develop inclusive policies to bridge access gaps in marginalized settings, and Foster collaborations between technologists, educators, and policymakers to align AI innovations with pedagogical goals. This study highlights AI’s potential to revolutionize education, but emphasizes that its success depends on ethical governance, equitable implementation, and ongoing interdisciplinary research. هدف: هوش مصنوعی (AI) به عنوان یکی از فناوری‌های پیشرفته قرن بیست و یکم، توانسته است تاثیر بسزایی در حوزه‌های مختلف اجتماعی و اقتصادی داشته باشد. وجود کلان داده‌ها و ضرورت استفاده بهینه از آن برای افزایش دقت، کیفیت، بهره‌وری و دسترس‌پذیری خدمات، استفاده از هوش مصنوعی را به عنوان یک الزام، فراروی جوامع توسعه‌یافته و در حال توسعه قرار داده است. این ضرورت، در حوزه آموزش به دلیل رسالت‌ها، بلوغ سازمانی، ویژگی‌های محتوایی و مخاطبان، انتظارات عمومی و مدیریت هزینه‌ها از اهمیتی دوچندان برخوردار است. به‌رغم این مهم، شواهد موجود از کم‌توجهی سیاست‌گذران و متولیان نظام آموزشی کشورمان در استفاده از ظرفیت‌ها و دستاوردهای اجرایی‌سازی هوش مصنوعی حکایت می‌کند. بر این اساس، هدف این مطالعه پر کردن شکاف‌های موجود در مبانی نظری فعلی در مورد کاربردها و دستاوردهای هوش مصنوعی در آموزش است. روش: بر اساس دستورالعمل‌های کیچنهام و همکاران (2009)، در قالب مراحل برنامه‌ریزی، انجام بازبینی، و رواسازی، به مرور نظام‌مند پیشینه پژوهش پرداخته شده است. برای گردآوری داده‌ها و پس از جستجوی کلیدواژه‌های تخصصی پژوهش شامل؛ هوش مصنوعی (Artificial intelligence)؛ (یادگیری ماشین (Machine learning)، دستیار هوشمند یا روبات‌ها (Intelligent support) ، سیستم خبره (Expert system)، شبکه عصبی (Neural network)، پردازش زبان طبیعی (Natural language processing)) و آموزش (Education)؛ (سنجش (test Assesment and)، یادگیری (Laerning)، تدریس (Teaching)) در پایگاه‌های داده بین‌المللی شامل؛ Science Direct، Springer، IEEE Xplore ، Wiley Online Library، ERIC، Sage Journals، Emerald در بازه زمانی (2015 - 2022)، 57 مقاله بازیابیگردید. یافته ها: یافته‌ها نشان می‌دهد هوش مصنوعی در آموزش، کاربردهای کلیدی (مانند یادگیری ماشین و پردازش زبان طبیعی) ظرفیت‌های تحول‌آفرین (شامل شخصی‌سازی آموزش و کاهش هزینه‌ها) و دستاوردهای سه‌بُعدی (در حوزه‌های مدیریت، یادگیری و آموزش) دارد. این فناوری با قابلیت‌هایی چون مقیاس‌پذیری و هوشمندسازی، به بهبود کیفیت و عدالت آموزشی کمک می‌کند. در این مطالعه و در پاسخ به پرسش نخست پژوهش، مهمترین کاربردهای هوش مصنوعی برای آموزش مواردی همچون یادگیری ماشین، شبکه‌های عصبی مصنوعی، پردازش زبان طبیعی، واقعیت مجازی و دستیار شخصی هوشمند، یادگیری عمیق، شبکه‌های بیزی، ربات‌ها، داده کاوی، تحلیل یادگیری و عوامل آموزشی هوشمند شناسایی شد. یافته ها در پاسخ به پرسش دوم پژوهش، هوش مصنوعی چه ظرفیت‌هایی را برای آموزش مشتمل بر مقیاس‌پذیرسازی ،تکرارپذیری و تحلیل یادگیری، ارتقاء کیفیت آموزش، بهبود اثربخشی و کارایی مدرسان و فراگیران، متناسب‌سازی شخصی و تخصصی آموزش، ارتقاء کیفیت تجربه یادگیری و یادگیری مداوم، بهبود فرایندهای ارزیابی دستاوردهای آموزشی، آزمون‌های برخط و تحلیل دقیق داده‌های آموزشی، کاهش بارکاری و مدیریت زمان، کمک به توسعه معلمان، توسعه ارتباطات درون کلاس درس و تعامل مناسب فراگیران، کمک به رشد خلاقیت فراگیران، کمک به هوشمندسازی سیستم آموزشی، کمک به تحقق عدالت آموزشی، حمایت و پشتیبانی، کاهش هزینه ها، بهینه سازی فرآیندهای آموزشی و اداری، آموزش تازه ترین مهارت‌ها و مهارت‌های عملی، آموزش در هر زمان و مکان می شود. در پاسخ به پرسش سوم پژوهش، مهمترین دستاوردهای هوش مصنوعی برای آموزش دستاوردها شامل: در سه حوزه مدیریت، یادگیری و آموزش است. بحث و نتیجه گیری: در این مقاله به شناسایی کاربردها، ظرفیت ها و دستاوردهای هوش مصنوعی در آموزش و توصیف آن پرداخته شد و دیدگاهی در این زمینه ارائه شد. بنابراین همانطور که در یافته ها بیان شد دریافتیم که با بهره گیری از فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی ما در آموزش می توانیم کاربردهای متفاوتی در سه حوزه مدیریت (اداری و کلاس داری)، آموزش (سنجش و تدریس) و یادگیری به منظور کیفیت آموزش داشته باشیم. در پایان پیشنهادهای پژوهشی از جمله توسعه زیرساخت‌های فناوری همچون پهنای باند و غیره در مدارس و دانشگاه‌ها برای توسعه استفاده از فناوری های نوین، تغییر در خرده فرهنگ‌ها و جوسازمانی مدارس و دانشگاه‌ها برای پذیرش فناوری های نوین، تدوین قوانین و مقررات جدید و بازتعریف قوانین و آیین نامه های موجود مدارس و دانشگاه‌ها متناسب با شرایط نوپدید و استفاده از فناوری های نوین در آموزش و پژوهش ارائه شد.

https://stim.qom.ac.ir/article_3499_d9393dd040ba43012fdf3f0ee4641d94.pdf

دانشگاه قم علوم و فنون مدیریت اطلاعات 2476-6658 11 4 2025 12 22 Identifying Essential Soft Skills for Knowledge and Information Science Students: A Crucial Component of the LIS Curriculum تعیین مهم‌ترین مهارت‌های نرم برای دانشجویان رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی: مؤلفه‌ای حیاتی در برنامه درسی رشته 36 55 2988 10.22091/stim.2024.10804.2106 FA مهدی زینالی تازه کندی دانشجوی دکتری گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. 0000-0003-2145-2666 محسن نوکاریزی استاد گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. 0000-0001-7716-8280 Journal Article 2024 05 28 Purpose: The soft skills are one of the most important components of the curriculum of any major and minor, especially the Knowledge and Information Science. This study aims to identify the most critical soft skills for success in both academic and professional pursuits within the field of Knowledge and Information Science. Design: There are three distinct methodological approaches, each of which can be beneficial in its respective contex. In other words, the nature of the problem dictates the most appropriate method. The curriculum development in a given field is multifaceted and influenced by various factors, making it complex. Additionally, the field of Knowledge and Information Science is inherently complex and multifaceted. Therefore, it can be asserted that the mixed-methods approach is more suitable for curriculum development in this field compared to the other two approaches.This study employed a mixed methods design to identify the various components of a Knowledge and Information Science curriculum. Data collection involved reviewing the websites of Knowledge and Information Science programs at 200 top universities worldwide based on Webometrics database, analyzing YouTube videos of IFLA Chanel and famous faculty member, examining published research of Web of Science, and conducting interviews with Knowledge and Information Science students and professionals especially the postgraduate students and doctors of the major. Additionally, the bibliographic information about relevant research gathered from Web of Science. Finally, the collected data were entered into the MAXQDA software and analyzed. This comprehensive approach enabled the study to delineate the various components that comprise the typical curriculum. It should be noted that in order to pay attention to the credibility of the research, the research plan was given to several experts in the field and the suggested points were revised and approved. Also, the paradigmatic mixing legitimation; synthesis in data, method and theory; suitability of design; researcher's credibility; diving deep into data and observations, constant presence in the research environment were take into accounted. In addition, to pay attention to the independence of the research, the method of re-checking and constantly comparing the data with the results was used. Finally, in this article, the results related to the soft skills of the discipline are discussed. Findings: The Konwledge and Information Science curricula can be categorized into three primary skill sets: soft skills, hard skills, and research skills. This passage specifically addresses soft skills, non-specialized skills, the acquisition of which leads to success in various job roles and environments related to the field of information science and epistemology. The study identified eighteen key soft skills crucial for the professionals. These include adaptability or flexibility, communication, public speaking, persistence/patience, acceptance, open-mindedness, joyful, lifelong learning, professional ethics, marketing skills or customer services, technology skills management skills, team work, ability to work independently, curiosity/critical thinking networking, interested in knowledge, culture and history and meeting management. Notably, these skills hold significant value regardless of the specific information role or work environment. All the mentioned items are necessary for students, so they should be considered in the curriculum of the field. Results: The curriculum should no longer solely prioritize textbook knowledge. Curriculum developers must ensure students are equipped with the real-world skills necessary for success, particularly soft skills such as communication and teamwork. Therefore, serious attention to internships, participation in team work, group research, class presentations, and different language courses is required to strengthen the soft skills of students in this field of study. Anyway, more studies are needed to show the importance of soft skills in Knowledge and Information Science and how to teach these skills. In other words, there is a need for scholars who discuss how to integrate soft skills into the field of Knowledge and Information Science. هدف: مهارت‌های نرم یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های مورد توجه برنامه درسی هر رشته دانشگاهی به‌ویژه رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی است. در همین راستا، این پژوهش باهدف شناسایی مهم‌ترین مهارت‌های نرم برای موفقیت شغلی و اتمام تحصیلات دانشگاهی دانشجویان رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی انجام‌شده است. روش‌ها: سه رویکرد روش‌شناختی مختلف وجود دارد که هرکدام در شرایط خاص خود مفید هستند. به‌عبارت‌دیگر، این ماهیت مسئله است که روش مناسب آن را تعیین می‌کند. ازآنجایی‌که عوامل مختلفی بر طراحی برنامه درسی یک‌رشته تأثیر می‌گذارد، این امر باعث پیچیدگی آن می‌شود. افزون بر این، کتابداری و اطلاع‌رسانی ماهیت پیچیده و چندوجهی دارد؛ بنابراین می‌توان گفت که رویکرد آمیخته نسبت به دو رویکرد دیگر برای طراحی برنامه درسی این رشته مناسب‌تر است. در این پژوهش از رویکرد آمیخته برای شناسایی مؤلفه‌های مهارت‌های نرم در برنامه درسی رشته استفاده‌شده است. جمع‌آوری داده‌ها شامل بررسی وب‌سایت‌های گروه‌های آموزشی رشته در 200 دانشگاه‌ برتر جهان برحسب پایگاه وبومتریکس، تجزیه‌وتحلیل ویدیوهای یوتیوب از کانال ایفلا و اساتید مشهور، بررسی تحقیقات منتشرشده نمایه شده در پایگاه وب آو ساینس و انجام مصاحبه با 30 نفر از دانشجویان تحصیلات تکمیلی به‌ویژه دانشجویان دکتری و دانش‌آموختگان دکتری رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی و متخصصان این رشته از سراسر ایران بود. همچنین، اطلاعات کتابشناختی 8000 متن مرتبط از پایگاه وب آو ساینس گردآوری شد. درنهایت داده‌های گرداوری شده به نرم افزار مکس کیودا وارد و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. این رویکرد جامع پژوهشگران را قادر ساخت تا مؤلفه‌های مهارت‌های نرم در برنامه درسی رشته را تشخیص دهند. لازم به یادآوری است که برای توجه به اعتبار پژوهش، طرح پژوهش در اختیار چند تن از متخصصان رشته قرار گرفت و نکات پیشنهادی اصلاح و تائید نهایی شد. همچنین، مشروعیت اختلاط پارادایمیک؛ سنتز در داده‌ها، روش و نظریه ؛ مناسبت طرح پژوهش؛ اعتبار پژوهشگران؛ غرق شدن در داده‌ها و مشاهدات پیگیر؛ حضور دائم در محیط پژوهش در نظر گرفته شد. افزون بر این، برای توجه به استقلال پژوهش، از روش بازبینی مجدد و مقایسه مداوم داده ها با نتایج استفاده شد. در نهایت، در این مقاله به نتایج مرتبط به مهارت‌های نرم مرتبط به رشته تأکید شده است. یافته‌ها: برنامه‌ درسی رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی را می‌توان به سه مهارت اصلی تقسیم‌بندی کرد: مهارت‌های نرم، مهارت‌های سخت و مهارت‌های پژوهشی. در این مقاله به‌طور خاص به مهارت‌های نرم پرداخته‌شده که به مهارت‌های غیرتخصصی اشاره دارد که کسب آن‌ها موجب موفقیت در محیط‌ها و نقش‌های مختلف شغلی مرتبط به رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی می‌شود. در این پژوهش 18 مهارت نرم کلیدی نظیر انعطاف‌پذیری، مهارت‌های ارتباطی، سخنرانی در جمع، صبر، پذیرش، بی‌طرفی، خوش‌رویی، یادگیری مداوم، اخلاق حرفه‌ای، مهارت‌های بازاریابی، مهارت‌های مدیریتی، مهارت‌های فناورانه، کار گروهی، کار مستقل، شبکه‌سازی، کنجکاوی، علاقه‌مندی به تاریخ و دانش، مدیریت جلسه شناسایی ‌شد که برای متخصصان این رشته بسیار مهم هستند. این مهارت‌ها صرف‌نظر از نقش اطلاعاتی خاص یا محیط کاری ارزش قابل‌توجهی دارند. همه موارد یاد شده برای دانشجویان ضروری هستند بنابراین بایستی در برنامه درسی رشته بدان‌ها توجه شود. نتیجه‌گیری: برنامه درسی نباید صرف نظریه و مدل‌ها را در اولویت قرار دهد. طراحان برنامه درسی باید اطمینان حاصل کنند که دانشجویان به مهارت‌های دنیای واقعی لازم برای موفقیت، به‌ویژه مهارت‌های نرم مانند مهارت‌های ارتباطی و کار گروهی مجهز هستند. ازاین‌رو، توجه جدی به کارآموزی‌ها، شرکت در کارهای انجمنی، پژوهش‌های گروهی، ارائه‌های کلاسی، دروس زبان‌های مختلف برای تقویت مهارت‌های نرم دانشجویان این رشته الزامی است. به هر حال، پژوهش‌های بیشتری نیاز است تا اهمیت مهارت‌های نرم در رشته علم اطلاعات و دانش شناسی را نشان داده و به چگونگی یاددهی این مهارت‌ها بپردازد. به بیان دیگر، نیاز به پژوهش‌هایی است که چگونگی ادغام مهارت‌های نرم به رشته علم اطلاعات و دانش شناسی را مورد بحث قرار دهد.

https://stim.qom.ac.ir/article_2988_1b5283e4a5cbf8245465421fb0f06e44.pdf

دانشگاه قم علوم و فنون مدیریت اطلاعات 2476-6658 11 4 2025 12 22 Proposing a New Framework Based on the RFM Model and Multivariate Time Series for Customer Segmentation and Behavior Analysis: A Case Study of a Food Industry Company ارائه چارچوبی جدید مبتنی بر مدل RFM و سری‌های زمانی چند‌متغیره جهت بخش بندی و تحلیل رفتار مشتریان: مطالعه موردی یک شرکت صنایع غذایی 56 76 3249 10.22091/stim.2025.11525.2174 FA رضا مولائی گروه مهندسی کامپیوتر و فناوری اطلاعات، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم، قم، ایران. 0000-0002-5604-4681 حسین عباسی مهر گروه فناوری اطلاعات ، دانشکده فناوری اطلاعات و مهندسی کامپیوتر، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. 0000-0001-8615-5553 خیراله رهسپارفرد عضو هیات علمی گروه مهندسی کامپیوتر و فناوری اطلاعات، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه قم، قم، ایران. 0000-0001-5452-4596 Journal Article 2024 10 23 Purpose: The objective of this study is to analyze customer behavior using multivariate time series data. After a detailed analysis and understanding of customers, their prioritization is carried out using the TOPSIS multi-criteria decision-making method. The results of this study can assist organizations in developing marketing strategies. Method: In this research, the approach of analyzing customers' dynamic behavior using RFM (recency, frequency, monetary value) variables in the form of multivariable time series, which is one of the most recent and most practical methods of analyzing customers' behavior over time, has been used. Then, using an ensemble time series clustering method, the customers' clusters were identified, and their behavioral patterns were analyzed from different perspectives. After this step, key features were extracted from each time series and considered as the input of a classification model. Finally, by employing Shapley additive explanations (SHAP), the classifier model is interpreted, and the importance of each of the key features is calculated. The key features, along with their weights, are used in the TOPSIS multi-criteria decision-making method in order to prioritize customers. Findings: The findings of this research show that by representing customer purchase data in the form of a multivariate time series consisting of RFM variables, it is possible to identify similar groups of customers with similar behavior patterns over time. The proposed approach simultaneously considers RFM variables over time and analyzes the dynamic behavior of customers. Also, the application of the SHAP method in calculating the importance of critical features of customer behavior was shown in this research. Then, using the TOPSIS multi-criteria decision-making method, customers were ranked based on importance and priority in the marketing strategy. These results can help the organization in formulating targeted and effective marketing strategies. Conclusion: The results show that the proposed approach of the research provides the possibility to identify the behavioral patterns of customers. These analyses assist the organization in identifying the behavioral patterns of customers more effectively and targeting valuable customers in the marketing strategy according to prioritization. In general, the results of this research support organizations to formulate an effective marketing strategy and increase their marketing efficiency by recognizing and analyzing customers' behavior patterns. Purpose: The objective of this study is to analyze customer behavior using multivariate time series data. After a detailed analysis and understanding of customers, their prioritization is carried out using the TOPSIS multi-criteria decision-making method. The results of this study can assist organizations in developing marketing strategies. Method: In this research, the approach of analyzing customers' dynamic behavior using RFM (recency, frequency, monetary value) variables in the form of multivariable time series, which is one of the most recent and most practical methods of analyzing customers' behavior over time, has been used. Then, using an ensemble time series clustering method, the customers' clusters were identified, and their behavioral patterns were analyzed from different perspectives. After this step, key features were extracted from each time series and considered as the input of a classification model. Finally, by employing Shapley additive explanations (SHAP), the classifier model is interpreted, and the importance of each of the key features is calculated. The key features, along with their weights, are used in the TOPSIS multi-criteria decision-making method in order to prioritize customers. Findings: The findings of this research show that by representing customer purchase data in the form of a multivariate time series consisting of RFM variables, it is possible to identify similar groups of customers with similar behavior patterns over time. The proposed approach simultaneously considers RFM variables over time and analyzes the dynamic behavior of customers. Also, the application of the SHAP method in calculating the importance of critical features of customer behavior was shown in this research. Then, using the TOPSIS multi-criteria decision-making method, customers were ranked based on importance and priority in the marketing strategy. These results can help the organization in formulating targeted and effective marketing strategies. Conclusion: The results show that the proposed approach of the research provides the possibility to identify the behavioral patterns of customers. These analyses assist the organization in identifying the behavioral patterns of customers more effectively and targeting valuable customers in the marketing strategy according to prioritization. In general, the results of this research support organizations to formulate an effective marketing strategy and increase their marketing efficiency by recognizing and analyzing customers' behavior patterns. هدف: هدف از این پژوهش تحلیل رفتار مشتریان با استفاده از سری زمانی چند متغیره است. پس از تحلیل و شناخت دقیق مشتریان، اولویت‌بندی آن‌ها به کمک روش تصمیم‌گیری چند معیاره تاپسیس انجام شده است. نتایج این پژوهش می‌تواند یاری‌رسان سازمان‌ها در تدوین استراتژی بازاریابی باشد. روش: در این پژوهش از رویکرد تحلیل رفتار پویای مشتریان با استفاده از متغیرهای RFM در قالب سری زمانی‌های چند‌متغیره که از جدیدترین و کاربردی‌ترین روش‌های تحلیل رفتار مشتریان در طول زمان به شمار می‌رود، استفاده‌شده است. سپس با استفاده از یک روش خوشه‌بندی ترکیبی سری زمانی‌ خوشه‌های مشتریان شناسایی شده، الگوهای رفتاری آنان در ابعاد مختلف مورد تحلیل قرار گرفت. پس از این مرحله، ویژگی‌های کلیدی از هر سری زمانی استخراج شده و به عنوان ورودی یک مدل طبقه بندی در نظر گرفته شدند. در نهایت با استفاده از روش توضیح افزودنی شاپلی (SHAP) مدل طبقه بندی کننده بررسی شده و اهمیت هر کدام از ویژگی‌های کلیدی محاسبه می‌گردد. ویژگی‌های کلیدی به همراه وزن‌های آن‌ها در روش تصمیم‌گیری چند معیاره تاپسیس به‌منظور اولویت‌بندی مشتریان استفاده می‌شود. یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که با بازنمایی داده‌های خرید مشتریان در قالب سری زمانی چند‌متغیره متشکل از متغیرهای RFM امکان شناسایی گروه‌های مشابه مشتریان با الگوهای رفتاری شبیه به هم در طول زمان به وجود می‌آید. رویکرد ارائه‌شده به‌طور هم‌زمان متغیرهای RFM را در طول زمان در نظر گرفته و رفتار پویای مشتریان را تحلیل می‌کند. همچنین کاربرد روش SHAP در محاسبه اهمیت ویژگی‌های کلیدی رفتار مشتری در این تحقیق نشان داده شد. سپس با استفاده از روش تصمیم‌گیری چندمعیاره تاپسیس، مشتریان بر اساس اهمیت و اولویت در استراتژی بازاریابی رتبه‌بندی شدند. این نتایج می‌تواند به سازمان در تدوین استراتژی‌های بازاریابی هدفمند و مؤثر کمک کند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهند که رویکرد پیشنهادی پژوهش امکان شناسایی الگوهای رفتاری مشتریان را فراهم می‌کند. این تحلیل‌ها به سازمان کمک می‌کنند تا الگوهای رفتاری مشتریان را به‌طور مؤثرتر شناسایی کرده و با توجه به اولویت‌بندی صورت گرفته، مشتریان ارزشمند را در استراتژی بازاریابی هدف قرار دهد. به‌طورکلی، نتایج این پژوهش به سازمان‌ها کمک می‌کند تا با شناخت و تحلیل الگوی رفتاری مشتریان، استراتژی بازاریابی مؤثری را تدوین کرده و بهره‌وری بازاریابی خود را افزایش دهند. هدف: هدف از این پژوهش تحلیل رفتار مشتریان با استفاده از سری زمانی چند متغیره است. پس از تحلیل و شناخت دقیق مشتریان، اولویت‌بندی آن‌ها به کمک روش تصمیم‌گیری چند معیاره تاپسیس انجام شده است. نتایج این پژوهش می‌تواند یاری‌رسان سازمان‌ها در تدوین استراتژی بازاریابی باشد. روش: در این پژوهش از رویکرد تحلیل رفتار پویای مشتریان با استفاده از متغیرهای RFM در قالب سری زمانی‌های چند‌متغیره که از جدیدترین و کاربردی‌ترین روش‌های تحلیل رفتار مشتریان در طول زمان به شمار می‌رود، استفاده‌شده است. سپس با استفاده از یک روش خوشه‌بندی ترکیبی سری زمانی‌ خوشه‌های مشتریان شناسایی شده، الگوهای رفتاری آنان در ابعاد مختلف مورد تحلیل قرار گرفت. پس از این مرحله، ویژگی‌های کلیدی از هر سری زمانی استخراج شده و به عنوان ورودی یک مدل طبقه بندی در نظر گرفته شدند. در نهایت با استفاده از روش توضیح افزودنی شاپلی (SHAP) مدل طبقه بندی کننده بررسی شده و اهمیت هر کدام از ویژگی‌های کلیدی محاسبه می‌گردد. ویژگی‌های کلیدی به همراه وزن‌های آن‌ها در روش تصمیم‌گیری چند معیاره تاپسیس به‌منظور اولویت‌بندی مشتریان استفاده می‌شود. یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که با بازنمایی داده‌های خرید مشتریان در قالب سری زمانی چند‌متغیره متشکل از متغیرهای RFM امکان شناسایی گروه‌های مشابه مشتریان با الگوهای رفتاری شبیه به هم در طول زمان به وجود می‌آید. رویکرد ارائه‌شده به‌طور هم‌زمان متغیرهای RFM را در طول زمان در نظر گرفته و رفتار پویای مشتریان را تحلیل می‌کند. همچنین کاربرد روش SHAP در محاسبه اهمیت ویژگی‌های کلیدی رفتار مشتری در این تحقیق نشان داده شد. سپس با استفاده از روش تصمیم‌گیری چندمعیاره تاپسیس، مشتریان بر اساس اهمیت و اولویت در استراتژی بازاریابی رتبه‌بندی شدند. این نتایج می‌تواند به سازمان در تدوین استراتژی‌های بازاریابی هدفمند و مؤثر کمک کند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهند که رویکرد پیشنهادی پژوهش امکان شناسایی الگوهای رفتاری مشتریان را فراهم می‌کند. این تحلیل‌ها به سازمان کمک می‌کنند تا الگوهای رفتاری مشتریان را به‌طور مؤثرتر شناسایی کرده و با توجه به اولویت‌بندی صورت گرفته، مشتریان ارزشمند را در استراتژی بازاریابی هدف قرار دهد. به‌طورکلی، نتایج این پژوهش به سازمان‌ها کمک می‌کند تا با شناخت و تحلیل الگوی رفتاری مشتریان، استراتژی بازاریابی مؤثری را تدوین کرده و بهره‌وری بازاریابی خود را افزایش دهند.

https://stim.qom.ac.ir/article_3249_ff3fe0d4a6fc097d1ba952ab797605fc.pdf

دانشگاه قم علوم و فنون مدیریت اطلاعات 2476-6658 11 4 2025 12 22 Development of open science validation framework تدوین چارجوب اعتبار سنجی علم باز 77 91 3483 10.22091/stim.2025.11544.2175 FA مریم کاشانی کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0000-0002-9241-4037 Journal Article 2024 10 26 Purpose: In the last decade, open science has been a hot topic in the research community. Since scientific knowledge may be monopolized by certain people and has limited access to all members of society. The need for a science is felt on a global scale that is available to everyone without restrictions, but the validation of such science will always be a challenge. Therefore, the purpose of this research is to develop a validation framework for open science. Other goals of the research were: identifying the main differences between open science and traditional science, identifying the main component of open science validation, identifying open science validation criteria and metrics, identifying open science validation framework. Method: In terms of the exploratory type and in terms of approach, this research is classified as qualitative research. Two methods of grounded theory (foundation data) and systematic literature review were used to conduct the research. The statistical population included all expert professors and experts in the field of open science. The number of 5 people who were selected for interview through theoretical saturation as a combination of purposeful sampling and snowballing according to the level of familiarity with the research topic. In the present study, semi-structured interviews were used to collect data in the qualitative part. The implementation of this research has included several stages. First, by identifying the researchers conducted in the field of evaluation and validation of open science, they were systematically examined. Due to the lack of resources in this field, more reviewed research was used to formulate the problem. In the second step, the foundation data theory method was used. For this, in-depth interviews were conducted with people who have published articles, books, etc. in the field of evaluation and validation of scientific works. Interviews continued until saturation was reached. In order to set the interview questions and to ensure their content validity, the opinions of experts knowledgeable about the subject were first summarized to prepare the general framework of the semi-structured interview. Data analysis was done first by open coding and how to code the interviews, and after explaining the way concepts and categories were formed, a narrative of foundational data theorizing, and the resulting theory was given. In order to set the interview questions and to ensure their content validity, the opinions of experts knowledgeable about the subject were first summarized to prepare the general framework of the semi-structured interview. Data analysis was done first by open coding and how to code the interviews, and after explaining the way concepts and categories were formed, a narrative of foundational data theorizing, and the resulting theory was given. Findings: According to the findings, causal conditions (free access and usefulness of articles) on the central category (sharing in knowledge and science) and these two action strategies (communication messages of published articles) using intervening conditions (research achievements) and background conditions (evaluation) correct articles, ranking magazines) led to consequences such as two-way communication in the interactions of knowledge and science and the development of self-knowledge. Conclusion: open science is an approach to science. Open scientific validation has several components that may differ depending on its purpose and method. Overall, open science validation aims to promote transparency, collaboration and reproducibility in scientific research and data, leading to more reliable and impactful results that benefit society at large. Open scientific validation may be based on different criteria and criteria depending on the type and nature of the research, the type and nature of the source, the type and nature of the data, the type and nature of the publication, as well as the purpose and method of validation. Finally, the open science validation framework is a structure that is used to evaluate and improve the quality, credibility, and transparency of science research. The open science validation framework may be defined and implemented based on criteria, indicators, requirements, standards, methods and processes. هدف: در دهه اخیر حوزه علم باز یک موضوع داغ در جامعه پژوهشی بوده است. از آنجایی که دانش علمی ممکن است در انحصار عده‌ای خاص قرار گیرد و دسترسی برای تمامی افراد جامعه محدود شود نیاز به یک علم در گستره‌ی جهانی احساس می‌شود که بدون محدودیت در اختیار همگان قرار بگیرد اما اعتبارسنجی چنین علمی همیشه به عنوان یک چالش مطرح خواهد بود. لذا هدف این پژوهش تدوین یک چهارچوب اعتبارسنجی برای علم باز است. دیگر اهداف پژوهش عبارت بود از: شناسایی تفاوت‌های اصلی علم باز با علم سنتی، شناسایی مولفه‌ی اصلی اعتبار سنجی علم باز، شناسایی ملاک‌ها و سنجه‌های اعتبارسنجی علم باز، شناسایی چارچوب اعتبار سنجی علم باز روش: این پژوهش از نظر نوع اکتشافی و از نظر رویکرد، در زمره پژوهش‌های کیفی قرار می‌گیرد. برای انجام پژوهش از دو روش نظریه زمینه‌ای (داده بنیاد) و مرور نظام‌مند ادبیات استفاده گردید. جامعه آماری شامل کلیه اساتید صاحب‌نظر و افراد خبره در حوزه علم باز بود. تعداد 5 نفر که از طریق اشباع نظری به صورت ترکیبی از نمونه‌گیری هدفمند و گلوله برفی با توجه به میزان آشنایی با موضوع تحقیق برای مصاحبه انتخاب شدند. در پژوهش حاضر برای جمع‌آوری داده‌ها در بخش کیفی از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته استفاده شد. اجرای این پژوهش شامل چندین مرحله بوده است ابتدا، با شناسایی پژوهش‌های انجام شده در زمینه ارزیابی و اعتبارسنجی علم باز، آن‌ها به صورت نظام مند مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به کمبود منابع در این زمینه، از پژوهش های مرور شده بیشتر برای صورت بندی مساله استفاده شد. در مرحله دوم، روش نظریه داده بنیاد به کار گرفته شد. برای این کار، از افرادی که در زمینه ارزیابی و اعتبارسنجی علم آثار علمی از جمله مقاله، کتاب و نظیر آن منتشر کرده‌اند، از طریق مصاحبه عمیق انجام شد. مصاحبه‌ها تا رسیدن به اشباع ادامه یافت. جهت تنظیم سوالات مصاحبه و برای اطمینان از روایی محتوایی آن‌ها ابتدا به جمع‌بندی نظرات کارشناسان آگاه به موضوع به تهیه چارچوب کلی مصاحبه نیمه‌ساختاریافته اقدام شد. تحلیل اطلاعات ابتدا کدگذاری باز و نحوه کدگذاری مصاحبه‌ها انجام شد و پس از تشریح نحوه شکل گیری مفاهیم و مقوله ها به بیان روایتی از نظریه پردازی داده بنیاد و نظریه حاصله پرداخته شد. جهت تنظیم سوالات مصاحبه و برای اطمینان از روایی محتوایی آن‌ها ابتدا به جمع‌بندی نظرات کارشناسان آگاه به موضوع به تهیه چارچوب کلی مصاحبه نیمه‌ساختاریافته اقدام شد. تحلیل اطلاعات ابتدا کدگذاری باز و نحوه کدگذاری مصاحبه‌ها انجام شد و پس از تشریح نحوه شکل گیری مفاهیم و مقوله ها به بیان روایتی از نظریه پردازی داده بنیاد و نظریه حاصله پرداخته شد. یافته ها: منطبق بر یافته ها شرایط علی(دسترسی آزاد و سودمندی مقالات) بر روی مقوله محوری(اشتراک‌گذاری در دانش و علم) و این دو راهبرد کنشی( پیام‌های ارتباطی مقالات منتشر شده) با استفاده از شرایط مداخله‌گر (دستاورد‌های پژوهشی) و شرایط زمینه‌ای (ارزیابی درست مقالات، رتبه‌بندی مجلات) منجر به پیامد‌هایی چون ارتباط دو طرفه در تعاملات دانش و علم و توسعه دانش خواهد شد. نتیجه گیری: تفاوتی بین علم باز و کلاسیک نیست در واقع علم باز رویکردی بر علم است. اعتبار سنجی علمی باز دارای چندین جزء است که ممکن است بسته به هدف و روش ان متفاوت باشد. به طور کلی، اعتبار سنجی علم باز با هدف ترویج شفافیت، همکاری و تکرارپذیری در تحقیقات علمی و داده ها، منجر به نتایج قابل اعتماد تر و تاثیرگذارتر می شود که به نفع جامعه به طور کلی است. اعتبار سنجی علمی باز ممکن است بر اساس معیارها و معیارهای مختلف بسته به نوع و ماهیت تحقیق، نوع و ماهیت منبع، نوع و ماهیت داده ها، نوع و ماهیت انتشار، و همچنین هدف و روش اعتبار سنجی انجام شود. در نهایت چارچوب اعتبار سنجی علم باز ساختاری است که برای ارزیابی و بهبود کیفیت، اعتبار و شفافیت علم تحقیق استفاده می شود. چارچوب اعتبار سنجی علم باز ممکن است بر اساس معیارها، شاخص ها، الزامات، استانداردها، روش ها و فرایندها تعریف و اجرا شود.

https://stim.qom.ac.ir/article_3483_5a854872989e53e671d609785a53b20f.pdf

دانشگاه قم علوم و فنون مدیریت اطلاعات 2476-6658 11 4 2025 12 22 Teachers' sensitivity to cyberbullying: Investigating the role of perception of digital ethics and awareness of digital data security حساسیت معلمان نسبت به قلدری سایبری: بررسی نقش ادراک اخلاق دیجیتال و آگاهی نسبت به امنیت داده‌های دیجیتال 92 108 3399 10.22091/stim.2025.11616.2184 FA فرامرز سهیلی دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0003-2581-7052 نسرین چراغیان گروه علوم‌تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران. 0009-0000-1601-2194 علی عبدی دانشیار گروه علوم‌تربیتی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران. 0000-0002-3386-2809 Journal Article 2024 11 12 Background and purpose: Cyberbullying refers to a set of harassing and aggressive behaviors that are carried out through digital tools. The present study aimed to investigate teachers' sensitivity to cyberbullying and the role of digital ethics perception and awareness of digital data security in predicting it. Methodology: This research is applied in terms of purpose and is a correlational study in terms of type. The research population includes 2082 teachers in Noorabad city in the academic year 2024-2025. The sample size based on Morgan's table was 324 people (185 male and 139 female) who were selected by available sampling method. Research data were collected using the "Cyberbullying Questionnaire", "Digital Ethics Perception Questionnaire" and "Digital Data Security Awareness Questionnaire". data analysis was done using descriptive and inferential statistical indicators including percentage and frequency, and inferential statistics such as multivariate regression, one-sample t-test, Hoteling's t-test and correlation coefficient by using SPSS software. Findings: The research findings showed that the average level of sensitivity to cyberbullying is 32.83. This value is higher than the hypothetical average (26) and is positive and significant (P < 0.01). The average level of perception of digital ethics is 53.56. This value is lower than the hypothetical average (112) and is significant (P < 0.01). The average level of awareness of digital data security is 93.62. This value is lower than the hypothetical average (96) and is not significant (P = 0.151); therefore, it can be said that the level of sensitivity to cyberbullying and perception of digital ethics of teachers in Noorabad city is desirable and the level of awareness of digital data security is undesirable. The level of sensitivity to cyberbullying, perception of digital ethics and awareness of digital data security of teachers in Noorabad city is at an average level. The coefficients of the equation predicting susceptibility to cyberbullying based on digital ethics and its components showed that among the variables studied, only the components of accuracy and trust significantly predict the variance of the susceptibility to cyberbullying variable. The effect coefficients of accuracy (B=-0.235) and trust (B=-0.206) are, indicating that accuracy and trust have a negative and significant relationship with susceptibility to cyberbullying. That is, these two components have significantly reduced teachers' sensitivity to cyberbullying. Also, according to the T statistic, it can be said that the components of trust and ownership can predict the changes related to cyberbullying sensitivity in teachers with 99% confidence. These variables predict a total of 32% of the variance of the sensitivity variable towards cyberbullying. Also, the findings show the relationship between teachers' sensitivity to cyberbullying and teachers' perception of digital ethics. Also, there is a significant difference in teachers' sensitivity to cyberbullying based on gender, and the perception of digital ethics is a significant predictor of cyberbullying sensitivity. Conclusion: The results of this research show that the level of sensitivity to cyber bullying, perception of digital ethics and awareness of digital data security among the teachers of educational courses in Noorabad city was at an average level; Therefore, it is suggested to increase the sensitivity towards cyberbullying, teachers' perception of digital ethics and awareness of digital data security, to create a space for discussion and exchange of opinions about ethical issues related to technology and the use of digital tools in order to strengthen teachers' perception and understanding of These topics help. The results of this research showed that there is a significant difference between teachers' sensitivity to cyberbullying, perception of digital ethics and awareness of digital data security according to gender. In this regard, male teachers were, on average, more sensitive to cyberbullying than female teachers. This result shows that men need more awareness and training in this field. On average, female teachers had a higher perception of digital ethics than male teachers. This result shows that women generally pay more attention to ethical principles in using digital technology. Also, male teachers were more aware of digital data security than female teachers. This result shows that male teachers are usually more capable in matters related to digital data security. زمینه و هدف: قلدری سایبری به مجموعه‌ای از رفتارهای آزاردهنده و تهاجمی اشاره دارد که از طریق ابزارهای دیجیتال انجام می‌شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی حساسیت معلمان نسبت به قلدری سایبری و نقش ادراک اخلاق دیجیتال و آگاهی نسبت به امنیت داده‌های دیجیتال در پیش‌بینی آن انجام گرفت. روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر نوع یک مطالعه همبستگی است. جامعه مورد مطالعه شامل 2082 معلم دوره‌های تحصیلی شهر نورآباد در سال تحصیلی 1403-1402 است. حجم نمونه براساس جدول مورگان برابر با 324 نفر (185 معلم مرد و 139 معلم زن) بود که به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌های پژوهش با استفاده از »پرسشنامه قلدری سایبری«، »پرسشنامه ادراک اخلاق دیجیتال «و »پرسشنامه آگاهی نسبت به امنیت داده‌های دیجتیال« جمع آوری شد. تجزیه و تحلیل داده‌‌های پژوهش به استفاده از شاخص‌های آمار توصیفی شامل درصد و فراوانی، و آمار استنباطی نظیر رگرسیون چندمتغیره، تی تک نمونه، تی هتلینگ و ضریب همبستگی و با کمک از نرم‌افزار SPSS نسخه 26 انجام شد. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد میانگین میزان حساسیت نسبت به قلدری سایبری برابر با 83/32 است. این مقدار بیشتر از میانگین فرضی (26) و مثبت و معنی‌دار (P < 0.01) است. میانگین میزان ادراک اخلاق دیجیتال برابر با 53/56 است. این مقدار کمتر از میانگین فرضی (112) است و معنی‌دار است (P < 0.01). میانگین میزان آگاهی نسبت به امنیت داده‌های دیجیتال برابر با 62/93 است. این مقدار کمتر از میانگین فرضی (96) است و معنی‌دار نیست (P = 0.151)؛ بنابراین، می‌توان گفت که میزان حساسیت نسبت به قلدری سایبری و ادراک اخلاق دیجیتال معلمان دوره‌های تحصیلی شهر نورآباد مطلوب و میزان آگاهی نسبت به امنیت داده‌های دیجیتال نامطلوب است. میزان حساسیت نسبت به قلدری سایبری، ادراک اخلاق دیجیتال و آگاهی نسبت به امنیت‌ داده‌های دیجیتال معلمان شهر نورآباد در سطح متوسطی قرار دارد. ضرایب معادله پیش‌بینی حساسیت نسبت به قلدری سایبری براساس اخلاق دیجیتال و مؤلفه‌های آن نشان داد که از بین متغیرهای مورد بررسی تنها مؤلفه‌های دقت و اعتماد به طور معنی‌داری واریانس متغیر حساسیت نسبت به قلدری سایبری را به صورت معنی‌دار پیش‌بینی می‌کنند، ضرایب تأثیر دقت (B=-0/235) و اعتماد (B=-0/206) است و این نشان دهنده آن است که دقت و اعتماد رابطه منفی و معنی‌دار با حساسیت نسبت به قلدری سایبری دارند. یعنی این دو مؤلفه به‌طور معنی‌داری سبب کاهش حساسیت نسبت به قلدری سایبری در معلمان شده‌اند. همچنین باتوجه به آماره T می‌توان گفت که مؤلفه‌های اعتماد و مالکیت با اطمینان 99% می‌توانند تغییرات مربوط به حساسیت نسبت به قلدری سایبری را در معلمان پیش‌بینی کنند. این متغیرها در مجموع 32 درصد از واریانس متغیر حساسیت نسبت به قلدری سایبری را پیش‌بینی می‌کنند. همچنین یافته‌ها نشان‌دهنده رابطه بین حساسیت معلمان نسبت به قلدری سایبری با ادراک معلمان از اخلاق دیجیتال است. همچنین میزان حساسیت معلمان نسبت به قلدری سایبری براساس جنسیت تفاوت معناداری دارد و اینکه ادراک اخلاق دیجیتال به‌طور معنی‌داری پیش‌بینی کننده حساسیت نسبت به قلدری سایبری است. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که میزان حساسیت نسبت به قلدری سایبری، ادراک اخلاق دیجیتال و آگاهی نسبت به امنیت‌ داده‌های دیجیتال معلمان شهر نورآباد در سطح متوسطی بود؛ بنابراین، پیشنهاد می‌شود برای افزایش حساسیت نسبت به قلدری سایبری، ادراک معلمان از اخلاق دیجیتال و آگاهی نسبت به امنیت داده‌های دیجیتال، فضایی برای بحث و تبادل نظر درباره مسائل اخلاقی مرتبط با فناوری و استفاده از ابزارهای دیجیتال ایجاد شود تا به تقویت ادراک معلمان از این موضوعات کمک کند. نتایج این پژوهش نشان داد که، بین حساسیت معلمان نسبت به قلدری سایبری، ادراک اخلاق دیجیتال و آگاهی نسبت به امنیت داده‌های دیجیتال برحسب جنسیت تفاوت معنی‌داری وجود دارد. در این راستا معلمان مرد به طور متوسط نسبت به زنان به قلدری سایبری حساس‌تر بودند. این نتیجه نشان می‌دهد که مردان در این زمینه نیاز به آگاهی و آموزش بیشتری دارند. معلمان زن نسبت به معلمان مرد به طور میانگین ادراک بالاتری از اخلاق دیجیتال داشتند. این نتیجه نشان می‌دهد که زنان به طور کلی به اصول اخلاقی استفاده از فناوری دیجیتال بیشتر توجه می‌کنند. همچنین معلمان مرد آگاهی بیشتری از امنیت داده‌های دیجیتال نسبت به معلمان زن داشتند. این نتیجه نشان می‌دهد که معلمان مرد معمولاً در امور مربوط به امنیت داده‌های دیجیتال توانمندی بیشتری دارند.

https://stim.qom.ac.ir/article_3399_f6aa5d18750b616df4e29a0cefb9f9cc.pdf

دانشگاه قم علوم و فنون مدیریت اطلاعات 2476-6658 11 4 2025 12 22 Designing an Expert Climate Improvement System with Pattern Finding of Cold Climate Residential Buildings based on Learning Models طراحی سیستم خبره بهسازی اقلیمی با الگویابی از ساختمان‌های مسکونی اقلیم سرد مبتنی بر مدل‌های یادگیری 109 129 3500 10.22091/stim.2025.12266.2211 FA فرنوش مریخ بیات گروه مدیریت فناوری اطلاعات، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران. 0009-0000-6444-4194 محمدرضا ثنایی گروه مدیریت فناوری اطلاعات، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران. 0000-0001-8787-5421 هومن ثبوتی گروه معماری، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران. محمدمهدی گیلانیان صادقی گروه مهندسی کامپیوتر و فناوری اطلاعات، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران. Journal Article 2025 02 07 Purpose: With the increasing growth of energy consumption in the modern world and the position of the construction industry as one of the important factors in creating and exacerbating this crisis, the emergence and emergence of a complex issue called "energy supply and consumption management" is occurring, which, in addition to affecting the sustainable development of societies, is of particular importance in terms of its tremendous impact on the healthy lives of humans. The present study aims to design a decision-making system for maximum utilization of solar energy (passive) in supplying the energy needed by the residents of a residential building (information entity), taking into account the minimum amount of energy loss, based on the appropriate design of the outer shell without the need to install additional electrical equipment. Method: The research method in the present study is a combination of descriptive, experimental, analytical, and comparative research, and has characteristics such as being indigenous, relying on Iranian data and laws, and being able to be developed based on climatic data. The integrated approach of the research is influenced by the concepts of knowledge management, decision-making systems, expert system rule construction, and the use of learning models in the specialized field of residential building architecture, with the approach of addressing a real problem. With the aim of building the desired knowledge set, the characteristics related to the site of the desired plan, with an emphasis on geographical coordinates, the characteristics related to the building shell, including: building dimensions and openings, etc., as well as the characteristics related to energy waste, were examined as criteria and sub-criteria for information production. In line with the aforementioned goal and considering the environmental comfort of residents in a climate with high heating needs (Zanjan city located in a cold climate), a technical study of the issue was conducted by modeling the condition of residential buildings in ten areas of Zanjan city, including 100 buildings, using a simple random sampling method. Next, the potential for climate improvement of the outer shell was assessed from the perspective of three methods: direct absorption, Trombe wall, and solar space. For the desired modeling, a dataset of over 3,500 information fields was used using statistics and as a sample of the statistical population. To collect information, a combination of field data collection methods, review of descriptive information layer information in the detailed plan, and information from aerial maps for selected residential lots were used. The validity criterion for the output status of the models was calculated based on the climate energy label criterion with the aim of calculating the ability of the residential building form to receive solar energy. The complexity of the problem was managed in a multi-part process based on examining the climate in terms of temperature and solar radiation changes, examining fixed urban development characteristics centered on the site plan, and utilizing the relevant decision matrix. Then, achieving the lowest amount of energy loss (thermal transfer and heat dissipation) along with the highest absorption from the perspective of the implementation status of passive solar systems was made the criterion for action by presenting a new concept called the climate energy label (production of training and test data). Next, using three learning models: decision tree, association rules, and Bayes theory, it was analyzed and implemented with the aim of producing the rules required to design the knowledge base required for a decision-making expert system. Findings: An analysis of the feasibility of implementing passive solar energy methods revealed that among the ten areas studied in the city of Zanjan (cold climate), the implementation of the solar greenhouse method was prioritized, followed by the implementation of direct absorption and Trombe wall methods. In addition to prioritizing features in the structured resolution of the problem space and having a positive impact on the forward inference chains used in the inference engine of the proposed expert system, the research findings produced appropriate performance (with a confidence factor of over 85 percent), which, considering the high complexity of the problem, indicates the acceptable accuracy of the prediction models and also implicitly guarantees the accuracy of the rules derived from them in forming the inference database. Conclusion: The results can be useful as an auxiliary knowledge system in the improvement of existing residential buildings for decision-making and decision-making organizations, as well as in generating design recommendations in the complex problem of existing energy imbalance. هدف: با رشد روز افزون مصرف انرژی در دنیای مدرن و جایگاه صنعت ساختمان به عنوان یکی از عوامل مهم در ایجاد و تشدید این بحران، بروز و ظهور مسئله‌ای پیچیده تحت عنوان «مدیریت تامین و مصرف انرژی» در حال رخداد است که علاوه بر تاثیرگذاری بر توسعه پایدار جوامع از لحاظ تاثیر شگرف آن بر زیست سالم انسان‌ها، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پژوهش حاضر طراحی سیستمی تصمیم‌ساز برای بهره‌مندی حداکثری از انرژی خورشید (غیر فعال)، در تامین انرژی مورد نیاز ساکنان یک ساختمان مسکونی (موجودیت اطلاعاتی) را با لحاظ حداقل میزان هدررفت انرژی، مبتنی بر طراحی مناسب پوسته خارجی بدون نیاز به نصب تجهیزات الکتریکی جانبی هدف خود قرار داده است. روش: روش پژوهش در تحقیق حاضر ماهیتی ترکیبی از یک تحقیق توصیفی، تجربی، تحلیلی و قیاسی داشته و دارای ویژگی‌هایی از جمله بومی بودن، اتکا بر داده‌ها و قوانین کشور ایران و قابلیت توسعه بر مبنای داده‌های اقلیمی می‌باشد. نگاه تلفیقی پژوهش متاثر از مفاهیم مدیریت دانش، سیستم تصمیم‌گیری، ساخت قواعد سیستم خبره و بهره‌مندی از مدل‌های یادگیری در حوزه تخصصی یعنی معماری ساختمان مسکونی، با رویکرد پرداختن به یک مسئله واقعی است. با هدف ساخت مجموعه دانشی مورد نظر مشخصه‌های مربوط به سایت پلان مورد نظر با تاکید بر مختصات جغرافیایی، مشخصه‌های مربوط به پوسته بنا از جمله: ابعاد بنا و بازشوها ... و نیز مشخصه‌های مرتبط با هدر رفت انرژی به عنوان معیارها و زیرمعیارهای تولید اطلاعات مورد بررسی قرار گرفت. در راستای هدف مورد اشاره و با در نظر گرفتن آسایش محیطی ساکنان در اقلیمی با نیاز گرمایشی بالا (شهر زنجان واقع در اقلیم سرد)، به بررسی فنی موضوع با الگو قرار دادن وضعیت ساختمان‌های مسکونی ده منطقه از شهر زنجان مشتمل بر 100 ساختمان با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انجام شد. در ادامه با سنجش پتانسیل بهسازی اقلیمی پوسته خارجی از منظر سه روش: جذب مستقیم، دیوار ترومب، فضای خورشیدی پرداخته شده و برای مدلسازی مورد نظر مجموعه داده‌ای بالغ بر 3500 فیلد اطلاعاتی با استفاده از احصاء و به عنوان نمونه جامعه آماری، مورد استفاده قرار گرفت. برای جمع آوری اطلاعات از ترکیب روش‌های جمع آوری میدانی اطلاعات، بررسی اطلاعات لایه اطلاعاتی توصیفی در طرح تفصیلی و نیز اطلاعات حاصل از نقشه هوایی برای پلاک‌های مسکونی منتخب استفاده گردید. ملاک اعتبار وضعیت خروجی مدل‌ها بر مبنای معیار برچسب انرژی اقلیمی با هدف محاسبه توانایی فرم ساختمان مسکونی در دریافت انرژی خورشیدی محاسبه گردید. پیچیدگی مسئله ‌در فرآیندی چندبخشی مبتنی بر بررسی اقلیم از نظر تغییرات دمایی و تابشی خورشید، بررسی مشخصه‌های ثابت شهرسازی با محوریت سایت پلان و بهره‌مندی از ماتریس تصمیم مربوطه مدیریت گردید. سپس دست‌یابی به کمترین میزان هدررفت انرژی (انتقال حرارتی و اتلاف گرما) توام با بیشترین جذب آن از منظر وضعیت اجرای سیستم‌های غیرفعال خورشیدی با ارائه مفهوم جدیدی تحت عنوان برچسب انرژی اقلیمی (تولید داده‌های آموزشی و تست)؛ ملاک عمل قرار گرفت. در ادامه با استفاده از سه مدل یادگیری درخت تصمیم، قوانین انجمنی و نظریه بیز؛ با هدف تولید قواعد مورد نیاز برای طراحی پایگاه دانش مورد نیاز یک سیستم خبره‌ تصمیم‌ساز، تحلیل و پیاده‌سازی گردید. یافته‌ها: با تحلیل صورت گرفته بر امکان‌سنجی اجرای روش‌های انرژی غیرفعال خورشیدی مشخص گردید در بین مناطق ده‌گانه مورد بررسی در شهر زنجان (اقلیم سرد) به ترتیب اجرای روش گلخانه خورشیدی در اولویت قرار داشته و پس از آن اجرای روش‌های جذب مستقیم و دیوار ترومب در اولویت‌های بعدی قرار می‌گیرند. یافته‌های پژوهش علاوه بر اولویت‌بندی مشخصه‌ها در قدرت تفکیکِ ساختمند فضای مسئله و تاثیرگذاری مثبت در زنجیره‌های استنتاجی رو به جلوی مورد استفاده در موتور استنتاج سیستم خبره پیشنهادی؛ عملکرد مناسبی (با ضریب اطمینان بالای 85 درصد) را تولید نمودند که با لحاظ پیچیدگی بالای مسئله، نشان‌دهنده دقت مورد قبول مدل‌های پیش‌بینی و نیز تضمین ضمنی دقت قواعد حاصل از آن‌ها در تشکیل پایگاه داده استنتاجی دارد. نتیجه‌گیری: نتایج به عنوان یک سیستم دانشی کمکی می‌تواند در بهسازی ساختمان‌های مسکونی موجود برای سازمان‌های تصمیم‌گیر و تصمیم‌ساز و همچنین تولید توصیه‌های طراحی در کمک به مدیریت مسئله پیچیده ناترازی انرژی مفید باشد.

https://stim.qom.ac.ir/article_3500_dd72ab074f0143c450637cd8035b0f27.pdf

دانشگاه قم علوم و فنون مدیریت اطلاعات 2476-6658 11 4 2025 12 22 The identification of barriers to user privacy in the metaverse environment شناسایی موانع حریم خصوصی کاربران در محیط متاورس 130 151 3465 10.22091/stim.2025.11546.2176 FA سعید رضایی شریف آبادی گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. 0000-0003-3113-2973 حدیثه حیدری دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی ، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. 0000-0001-5242-4348 Journal Article 2024 10 27 Purpose: The metaverse has emerged as a widely discussed topic of public interest, with individuals and organizations alike contemplating its potential applications while being significantly concerned about privacy. User privacy in the metaverse environment includes control over personal information and data sharing, protection of digital identity, and prevention of unauthorized access to users’ personal information, among other aspects. The aim of this research is to identify the barriers to user privacy in the metaverse environment. Methods: This research is applied in terms of purpose and survey in terms of data collection method. First, by reviewing the literature in the field of metaverse, privacy barriers in the field of metaverse were identified, and then in order to identify the most important barriers that affect the development of metaverse and that experts agree on, fuzzy Delphi techniques were used for data analysis. The statistical population of the present study consists of experts in the fields of metaverse, privacy, law, artificial intelligence, information science, and epistemology. To determine the sample, the judgmental sampling method and the opinions of 16 experts in this field were used. To identify privacy barriers in the field of metaverse, the researchers first extracted 44 barriers to user privacy in the metaverse environment by reviewing the literature and research background, and then the experts were asked to determine the impact of the indicators based on a five-point Likert scale using a semi-structured questionnaire. To collect the opinions of the experts at the end of the six research components, an open question was written at the end and the experts were asked to state if they had any other indicators in mind that were related to the research objective in addition to the mentioned indicators. After selecting the appropriate method and defuzzifying the values, a tolerance threshold should be considered for screening the items. The threshold for confirming the components is 0.75 percent. In this study, each of the barriers to user privacy was ranked using the Cocosu method. Findings: According to the experts, the higher the number of points given to each of the barrier components, the greater the importance of the component, and it has been confirmed. Also, using the Delphi-Fuzzy method, 26 barriers were screened and selected for the final analysis, and 3 barriers were identified based on the scores obtained. The costs of data protection, personal information leakage, and lack of interactivity of graphics and hardware were the most important, respectively. The findings showed that protecting privacy in the metaverse space has become a multifaceted challenge that requires attention to cultural, educational, and technological issues. One of the most obvious and important barriers identified in the present study is the cost of data protection. This barrier actually reflects the complexities and economic and technical challenges related to collecting, storing, processing, and transferring user data in the metaverse world. Data protection systems require advanced technology infrastructures that incur costs for implementation and maintenance. Especially in the metaverse space, where data exchange takes place extensively and in real time, the need for security systems that can effectively protect users' personal information and identity is felt more than ever. The second obstacle is related to the leakage of personal information in the metaverse environment. The leakage of personal information in the metaverse is one of the most complex and challenging security issues in today's digital world. Given the unique characteristics of this virtual space and the extensive interactions that take place in it, security threats in these environments can be much more complex and impactful than in other online spaces. The third obstacle is also related to the lack of interoperability of graphics and hardware in the metaverse environment. The lack of interoperability between graphics and hardware in the metaverse environment is one of the fundamental challenges that can directly affect the user experience and the efficiency of systems in this space. In other words, to create an efficient and scalable metaverse environment, it is necessary for developers, hardware manufacturers, and standardization bodies to cooperate to ensure the integration between graphics and hardware and to resolve existing problems. Conclusion: Educating users about better strategies for maintaining privacy and ways to avoid security risks in the metaverse, as well as enhancing awareness of security and privacy issues, can lead to improved and responsible decision-making by users. The actions outlined in this research can help enhance users’ privacy in the metaverse environment and increase their trust in this platform. Given the growing importance of the metaverse and its impact on daily life, addressing privacy barriers and striving to overcome them appears to be essential. This research can assist policymakers, developers, and users in gaining a better understanding of the challenges present in this space and contribute to creating a safer and more private environment for metaverse users. هدف: متاورس به عنوان یک موضوع به طور گسترده مورد بحث مورد علاقه عمومی ظاهر شده است و افراد و سازمان‌ها به طور یکسان در مورد کاربردهای بالقوه آن فکر می‌کنند و به شدت نیازمند حریـم خصوصـی است. حریم خصوصی کاربران در محیط متاورس شامل کنترل اطلاعات شخصی و اشتراک‌گذاری داده‌ها، حفاظت از هویت دیجیتال و جلوگیری از دسترسی‌های غیرمجاز به اطلاعات شخصی کاربران و از این قبیل است. هدف از این پژوهش، شناسایی موانع حریم خصوصی کاربران در محیط متاورس است. روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ شیوه گردآوری داده‌ها پیمایشی است. ابتدا با بررسی ادبیات حوزه متاورس، موانع حریم خصوصی در حوزه متاورس مشخص شدند و سپس به منظور شناسایی مهم‌ترین موانع که بر توسعه متاورس مؤثر هستند و خبرگان در مورد آن‌ها اتفاق نظر دارند، از فنون دلفی‌فازی برای تحلیل‌ داده‌ها، استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش حاضر را خبرگان صاحب‌نظر در زمینه متاورس، حریم‌خصوصی، حقوق، هوش‌مصنوعی، علم اطلاعات و دانش‌شناسی تشکیل می‌دهند. برای تعیین نمونه از روش نمونه‌گیری قضاوتی و از نظرات 16 نفر از خبرگان در این حوزه استفاده شده است. پژوهشگران برای شناسایی موانع حریم خصوصی در حوزه متاورس، ابتدا با استفاده از مرور ادبیات و پیشینه پژوهش، تعداد 44 مانع برای حریم خصوصی کاربران در محیط متاورس استخراج شد و سپس توسط یک پرسشنامه نیمه‌ساختارمند از خبرگان درخواست شد که براساس طیف پنج‌تایی لیکرت، تأثیر شاخص‌ها را مشخص نمایند. برای گردآوری نظرات خبرگان در انتهای شش مؤلفه پژوهش، در انتها یک سؤال باز نوشته شده و از خبرگان خواسته شد که علاوه بر شاخص‌های مذکور اگر شاخص‌های دیگری در نظر دارند که با هدف پژوهش در ارتباط است، بیان کنند. پس از انتخاب روش مناسب و فازی‌زدایی مقادیر، برای غربال آیتم‌ها باید یک آستانه تحمل در نظر گرفت. حد آستانه در تأیید مؤلفه‌ها 75/0 درصد در نظر گرفته شده است. در این پژوهش با استفاده از روش کوکوسو هر یک از موانع حریم خصوصی کاربران رتبه‌بندی گردید. یافته‌ها: با توجه به نظر خبرگان، هرچه تعداد امتیاز داده شده به هر یک از مؤلفه‌های موانع موردنظر بیشتر باشد، اهمیت مؤلفه بیشتر شده و مورد تأیید قرار گرفته است. همچنین با استفاده از روش دلفی‌فازی غربال شدند و 26 مانع برای تحلیل نهایی انتخاب شدند و براساس نمرات کسب شده 3 مانع شناسایی شد. هزینه‌های حفاظت از داده‌ها، نشت اطلاعات شخصی، عدم تعامل‌پذیری گرافیک‌ها و سخت‌افزارها به ترتیب، بیشترین اهمیت را داشتند. یافته‎ها نشان داد که حفاظت از حریم خصوصی در فضای متاورس به یک چالش چندوجهی تبدیل شده که نیازمند توجه به مسائل فرهنگی، آموزشی و فناورانه است. یکی از بارزترین و مهم‌ترین موانع شناسایی‌شده در پژوهش حاضر، هزینه‌های حفاظت از داده‌ها است. این مانع درواقع بازتاب‌دهنده‌ی پیچیدگی‌ها و چالش‌های اقتصادی و فنی مربوط به جمع‌آوری، ذخیره‌سازی، پردازش و انتقال داده‌های کاربران در دنیای متاورس است. سیستم‌های حفاظت از داده‌ها نیازمند زیرساخت‌های فناوری پیشرفته‌ای هستند که هزینه‌هایی را برای پیاده‌سازی و نگهداری به دنبال دارند. به‌ویژه در فضای متاورس که تبادل داده‌ها به‌صورت گسترده و در زمان واقعی صورت می‌گیرد، نیاز به سیستم‌های امنیتی که بتوانند به‌طور مؤثر از اطلاعات شخصی و هویتی کاربران حفاظت کنند، بیشتر از هر زمان دیگری احساس می‌شود مانع دوم مربوطه به نشت اطلاعات شخصی در محیط متاورس است. نشت اطلاعات شخصی در متاورس یکی از پیچیده‌ترین و چالش‌برانگیزترین مسائل امنیتی در دنیای دیجیتال کنونی است. با توجه به ویژگی‌های منحصر به فرد این فضای مجازی و تعاملات گسترده‌ای که در آن صورت می‌گیرد، تهدیدات امنیتی در این محیط‌ها می‌توانند بسیار پیچیده‌تر و تأثیرگذارتر از سایر فضاهای آنلاین باشند. همچنین مانع سوم مربوط به عدم تعامل‌پذیری گرافیک‌ها و سخت‌افزارها در محیط متاورس است. عدم تعامل‌پذیری گرافیک‌ها و سخت‌افزارها در محیط متاورس یکی از چالش‌های اساسی است که می‌تواند به‌طور مستقیم بر تجربه کاربران و کارایی سیستم‌ها در این فضا تأثیر بگذارد. به عبارتی برای ایجاد یک محیط متاورس کارآمد و مقیاس‌پذیر، لازم است که توسعه‌دهندگان، تولیدکنندگان سخت‌افزار و نهادهای استانداردسازی همکاری کنند تا یکپارچگی میان گرافیک‌ها و سخت‌افزارها را تضمین کنند و مشکلات موجود را برطرف سازند. نتیجه‌گیری: حفاظت از حریم خصوصی در متاورس تنها با رویکرد جامع و چندبعدی امکان‌پذیر است. این رویکرد باید شامل ترکیبی از افزایش آگاهی عمومی، توسعه فناوری‌های ایمنی و در نظر گرفتن تفاوت‌های فرهنگی در طراحی سیاست‌های حریم خصوصی باشد. با توجه به اینکه متاورس در حال گسترش و تبدیل به بخش مهمی از زندگی دیجیتال کاربران است، توجه به این مسائل نه‌تنها برای حفاظت از حریم خصوصی افراد، بلکه برای ایجاد محیطی امن و قابل اعتماد در این فضا، امری ضروری است. این پژوهش می‌تواند به سیاست‌گذاران، توسعه‌دهندگان و کاربران کمک کند تا درک بهتری از چالش‌های موجود در این فضا داشته باشند و به ایجاد محیطی امن‌تر و خصوصی‌تر برای کاربران متاورس بپردازند.

https://stim.qom.ac.ir/article_3465_865d94caed7c2aa7f06278bc10b44dfd.pdf

دانشگاه قم علوم و فنون مدیریت اطلاعات 2476-6658 11 4 2025 12 22 Identifying variables of Information seeking context based on the Framework of Information seeking and Retrieval Interaction Ingwersen & Järvelin with a using phenomenological شناسایی متغیرهای بافت جست و جوی اطلاعات بر اساس چارچوب تعامل جست و جوی اطلاعات و بازیابی اینگورسن و یارولین به روش پدیدار شناسی 152 163 3250 10.22091/stim.2025.11509.2172 FA عصمت مومنی دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی ، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران ایران. 0000-0001-7423-5214 جمیله ناطقی فر دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی گروه علم اطلاعات و دانش شناسی. تهران. ایران. 0000-0001-9195-1669 Journal Article 2024 10 21 Objective:The present study aims to identify the variables of usability and information quality dimensions in the context of information seeking based on the framework of interaction of information seeking and retrieval by Ingwersen & Järvelin. Methology: It is of a developmental type and was conducted using the phenomenological method of Colaizzi (1978) in 7 stages. The data collection tool used in-depth interviews with 7 experts in the field of information and knowledge retrieval, and the validity of the data collection tool is content validity and reliability based on the criteria of Lincoln and Guba (1988) based on credibility, trustworthiness, and verifiability. First, participants were asked to choose the time and place of the interview at their own convenience, and the interview time was between 1:30 and 2 hours. With the participants' permission and with assurance of confidentiality, the interviews were recorded, and then a specific code was used instead of the participants' names throughout the research to maintain the principle of confidentiality in the research. The present study was conducted using the data analysis method based on the seven-step method of Claise: In the first step, each interviewee's response was transcribed and read several times to obtain a general understanding of the participants' experiences and opinions (interviewee responses). In the second step, for each transcript, important sentences and statements related to the phenomenon under study were extracted (primary code). In the third step, the meanings were compiled into important statements (concepts). In the fourth step, the compiled meanings were divided into lists, clusters of topics, and themes (categories). In the fifth step, the research findings were integrated into a comprehensive description of the phenomenon under study (theme). In the sixth step, the basic structure of the phenomenon was described (inference). The seventh stage is the validation of the findings, emphasizing previous results in a systematic manner, and the experiences of the results obtained from the interview, and the identified variables have been added to the research. Findings: The variables of the usability dimension include the use of intelligent super engines, the use of artificial intelligence based on machine learning, creating links between information systems, creating self-regulatory systems, public access to information services, leveling and combining user requests according to cognitive context, separating conceptual, visual and audio search methods, paying attention to legal and information security issues, and also variables of the information quality dimension include retrieval in the context of ontology, and creating and paying attention to the user's sensory-perceptual and semantic systems, using network metadata, and paying attention to the user's mental structure. Conclusion: It is not enough to study information behavior without considering the contexts of information retrieval; and by identifying variables of the information interaction process based on contextual cognition using the criteria and characteristics of the Ingwersen & Järvelin information system and retrieval framework in which information interaction occurs, better results can be achieved in integrating information search and retrieval. Identifying variables of the usability dimension of the information search context will lead to recognizing user needs, achieving user satisfaction at the desired level, retrieving keywords in the text, accessing user cognitive aspects, and determining the cost-benefit ratio in the performance of information systems, increasing satisfaction, efficiency in interaction, and efficiency between the user and the computer. As a result, the development of technology using the identified variables will meet the needs and facilitate activities in the operation of information systems. Identifying the variables of the information quality dimension of the information search context will identify the user's cognitive level, and the greater this recognition, the less time will be spent in retrieving appropriate information, and a network of meanings and concepts will be formed that will become practical and quality information in information systems, and on the other hand, it will lead to comprehensiveness and search efficiency in information retrieval. As a result, improving the quality of information using the identified variables will lead to semantic recognition of the user's search with the contents available in information systems. Therefore, since the user's cultural and cognitive context needs affect human interaction with information, designing tools without paying attention to these components will be ineffective. Also, the use of the above variables in providing appropriate and corresponding solutions in confronting and confronting cognitive complexities is decisive and will lead to the description of the cognitive structures of the Ingwersen & Järvelin information search and retrieval interaction framework and will ultimately help in the design and access of information in a systematic manner. هدف: پژوهش حاضر با هدف، شناسایی متغیرهای ابعاد کاربردپذیری و کیفیت اطلاعات در بافت جست و جوی اطلاعات بر اساس چارچوب تعامل جست و جوی اطلاعات و بازیابی اینگورسن و یارولین است. روش پژوهش: از نوع کاربردی و به روش پدیدارشناسی کلایزی (1978) در 7 مرحله انجام شده است. ابزار جمع‌آوری اطلاعات با استفاده از مصاحبه عمیق با 7 نفر از متخصصین حوزه بازیابی اطلاعات و دانش، و روایی ابزار گردآوری اطلاعات روایی محتوایی و پایایی بر اساس معیارهای لینکلن و گوبا (1988) بر مبنای قابلیت اعتبار، قابلیت اعتماد، تأیید پذیری است. ابتدا، از مشارکت کنندگان خواسته شد تا زمان و مکان مصاحبه را به دلخواه خود تعیین و زمان مصاحبه بین 1:30 تا 2 ساعت با اجازه مشارکت کنندگان و با اطمینان از محرمانه بودن، مصاحبه ها ضبط و سپس در طول پژوهش از کد مشخص به جای اسامی مشارکت کنندگان استفاده گردید تا اصل رازداری در پژوهش رعایت شود. پژوهش حاضر با استفاده از روش تجزیه و تحلیل اطلاعات براساس روش هفت مرحله ای کلایزی انجام شده است: مرحله اول، پاسخ هر مصاحبه شونده به صورت رو نوشت در آمده و چندین بار خوانده شد تا یک درک کلی در مورد تجارب و اظهار نظر مشارکت کنندگان حاصل گردد (پاسخ مصاحبه شوندگان). مرحله دوم، برای هر رونوشت، جملات و اظهارات مهمی که به پدیده ی مورد بررسی مربوط می شوند استخراج گردید(کد اولیه). مرحله سوم، معانی به صورت اظهارات مهم تدوین گردید (مفاهیم). مرحله چهارم، معانی تدوین شده به فهرست ها، خوشه هایی از موضوعات، و موضوعات تقسیم شوند (مقوله). مرحله پنجم، یافته های پژوهش در یک توصیف جامع از پدیده ی مورد پژوهش ادغام گردید (مضمون). مرحله ششم، ساختار اساسی پدیده توصیف گردید (به صورت استنتاج). مرحله هفتم، اعتبار سنجی یافته ها با تاکید بر نتایج پیشین به روش سیستماتیک، و تجربه های نتایج بدست آمده از مصاحبه، متغیرهای شناسایی شده به پژوهش اضافه شده است. یافته ها: متغیرهای ویژگی های بعد کاربردپذیری عبارت است از، استفاده از ابرموتورهای هوشمند، استفاده از هوش مصنوعی مبتنی بر یادگیری ماشینی، ایجاد پیوند بین نظام های اطلاعاتی، ایجاد نظام های خود تنظیم گرایانه، دسترسی همگانی به خدمات اطلاعاتی، سطح بندی و ترکیب درخواست های کاربر با توجه به ویژگی شناختی، تفکیک روش های جست و جوی مفهومی، تصویری وصوتی، توجه به نکات حقوقی و امنیتی اطلاعات، و نیز متغیرهایی ویژگی های بعد کیفیت اطلاعات عبارت است از، بازیابی در بستر هستان نگاری، ایجاد و توجه به نظام های حسی- ادراکی و معنایی کاربر، استفاده از متادیتا ی شبکه ایی، توجه به ساختار ذهنی کاربر، شناسایی شده است. نتیجه گیری: بررسی رفتار اطلاعاتی بدون در نظرگرفتن بافتها ی بازیابی اطلاعات، کافی نیست؛ و با شناسایی متغیرهای فرایند تعامل اطلاعات مبتنی بر شناخت بافتی با استفاده از معیارها و ویژگیهای چارچوب نظام اطلاعات و بازیابی اینگورسن و یارولین که تعامل اطلاعات در آن رخ می دهد، می تواند در یکپارچه سازی جستجوی اطلاعات و بازیابی نتایج بهتری حاصل شود. شناسایی متغیرهای بعد کاربردپذیری بافت جست و جوی اطلاعات، موجب بازشناسی نیاز کاربر، حصول رضایتمندی کاربر در سطح مطلوب، بازیابی کلمات کلیدی در متن، دستیابی به جنبه های شناختی کاربر و تعیین هزینه سودمندی در عملکرد نظام های اطلاعاتی، افزایش میزان رضایت، کارایی در تعامل و بازدهی بین کاربر و رایانه خواهد شد. در نتیجه، توسعه فناوری با استفاده از متغیرهای شناسایی شده باعث رفع نیازها و آسان سازی فعالیت ها در عملکرد نظام های اطلاعاتی می شود.شناسایی متغیرهای بعد کیفیت اطلاعات بافت جست و جوی اطلاعات، موجب شناسایی سطح شناختی کاربر شده و هرچه این شناخت بیشتر شود زمان کمتری در بازیابی اطلاعات مناسب، صرف خواهد شد و نیز، شبکه ایی از معانی و مفاهیم شکل می گیرد که تبدیل به اطلاعات کاربردی و با کیفیت در نظام های اطلاعاتی می شود و از طرفی، منجر به جامعیت و مانعیت جست جو در بازیابی اطلاعات خواهد شد. در نتیجه، ارتقاء کیفیت اطلاعات با استفاده از متغیرهای شناسایی شده باعث شناخت معنایی جست و جوی کاربر با محتواهای موجود در نظام های اطلاعاتی می شود. بنابراین، از آنجایی که نیاز بافت فرهنگی و شناختی کاربر بر تعامل انسان با اطلاعات تاثیر می‌گذارد، طراحی ابزارها بدون توجه به این مولفه‌ها ناکارآمد خواهد بود. همچنین، استفاده از متغیرهای فوق در ارائه راه حل های متناسب و متناظر در مواجهه و رویارویی با پیچیدگی های شناختی، تعیین کننده است و منجر به توصیف ساختارهای شناختی چارچوب تعامل جست و جوی اطلاعات و بازیابی اینگورسن و یارولین شده و درنهایت به طراحی و دسترسی اطلاعات به‌صورت نظام‌مند کمک خواهد کرد.

https://stim.qom.ac.ir/article_3250_1d4880170ce453f46ab5c31f1790a51b.pdf