نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مدیریت اطلاعات، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر تعیین رابطه بین سواد اطلاعاتی کاربران کتابخانه مرکزی دانشگاه محقق اردبیلی و رضایت آنان از خدمات این کتابخانه بود.
روش پژوهش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی بوده و روش پژوهش، پیمایشی و از نوع همبستگی است. جامعه آماری پژوهش تمامی دانشجویان (در چهار مقطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ‌ارشد و دکتری) و اعضای هیئت علمی دانشگاه محقق اردبیلی شامل 11647 نفر بود. حجم نمونه 253 نفر است، که در آن از روش نمونه‌گیری در دسترس استفاده شد. ابزار اندازه‌گیری در این پژوهش، پرسشنامه رضایت کاربران، شامل لیب‌کوال برای رضایت از خدمات محلی کتابخانه، وب‌کوال4 برای رضایت از وبگاه کتابخانه و پرسشنامه سنجش سواد اطلاعاتی مبتنی بر استاندارد قابلیت‌های سواد اطلاعاتی برای آموزش عالی، تدوین ای.سی.آر.ال. (2000) است. داده‌های پژوهش با استفاده از آمار توصیفی و آمار استنباطی (آزمون من‌ویتنی، آزمون کروسکال‌والیس، و ضریب همبستگی اسپیرمن) در نرم‌افزار اس.پی.اس.اس. نسخه 22 تجزیه و تحلیل شد.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که بین استاندارد اول از سواد اطلاعاتی و بُعد دوم رضایت از خدمات محلی کتابخانه یعنی «توانایی تعیین وسعت ماهیت اطلاعات و تأثیر خدمات»، استاندارد دوم از سواد اطلاعاتی و بُعد دوم رضایت از خدمات محلی کتابخانه یعنی «توانایی دسترسی مؤثر به اطلاعات و تأثیر خدمات» و استاندارد چهارم از سواد اطلاعاتی و بعد اول و دوم رضایت از خدمات محلی کتابخانه یعنی «توانایی کاربرد هدف‌مند اطلاعات و کنترل اطلاعات» و «توانایی کاربرد هدف‌مند اطلاعات و تأثیر خدمات»، رابطه مثبت و معنادری وجود دارد. در بخش وبگاه نیز بین استاندارد دوم از سواد اطلاعاتی و بعد اول و دوم رضایت از خدمات وبگاه، یعنی بین «توانایی دسترسی مؤثر به اطلاعات و قابلیت استفاده وبگاه» و «توانایی دسترسی مؤثر به اطلاعات و کیفیت اطلاعات وبگاه»، استاندارد سوم از سواد اطلاعاتی و بعد اول رضایت از خدمات وبگاه یعنی «توانایی ارزیابی نقادانه اطلاعات و قابلیت استفاده وبگاه»، و استاندارد چهارم از سواد اطلاعاتی و بعد اول، دوم و سوم رضایت از خدمات وبگاه یعنی «توانایی کاربرد هدف‌مند اطلاعات و قابلیت استفاده وبگاه»، «توانایی کاربرد هدف‌مند اطلاعات و کیفیت اطلاعات وبگاه» و در نهایت، بین «توانایی کاربرد هدف‌مند اطلاعات و کیفیت تعامل خدمات وبگاه» رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.
همچنین رضایت کاربران از خدمات (هم خدمات محلی و هم وبگاه) کتابخانه مرکزی دانشگاه محقق اردبیلی در سطح نسبتاً مطلوب است، ولی سواد اطلاعاتی آنان در سطح نامطلوب قرار دارد. بین رضایت کاربران کتابخانه مرکزی دانشگاه محقق اردبیلی براساس سن و جنسیت، و بین سواد اطلاعاتی کاربران این کتابخانه براساس سن، مقطع تحصیلی و سمت تفاوت معناداری وجود دارد.
نتیجه‌گیری: به طور کلی می‌توان گفت که در این پژوهش بین سواد اطلاعاتی کاربران و رضایت آنان از خدمات کتابخانه رابطه مثبت و معناداری مشاهده شد و این رابطه در بخش خدمات وبگاه کتابخانه ملموس‌تر بود.
 
 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The relationship between users ' information literacy and their satisfaction of library services (Case Study: Central library of University of Mohaghegh Ardabili )

نویسندگان [English]

  • Nneda Salimi 1
  • Fatemeh Fahimnia 2
  • Alireza Noruzi 3

1 Master of Information Management, Department of Information Science and Science, School of Management, University of Tehran, Tehran, Iran.

2 Associate Professor, Department of Information Science, Faculty of Management, University of Tehran, Tehran, Iran.

3 Associate Professor, Department of Information Science, Faculty of Management, University of Tehran, Tehran, Iran.

چکیده [English]

The purpose of this study is investing the relationship between users' information literacy and their satisfaction of central Library services of the University of Mohaghegh Ardabili.
This is an application research, and a survey study. Research methodology is a correlation type. The statistical population consists of 11647 of students (undergraduate, graduate and postgraduate) and faculty staff at University of Mohaghegh Ardabili. The sampling approach is convenience or accidental sampling and the sample size includes 253 persons.
The data-gathering instrument, in this research includes user satisfaction questionnaires, LibQUAL for local library services, Webqual 4 for web services, and an information literacy questionnaire, based on information literacy competency standards for higher education, developed by ACRL. Data were analyzed by descriptive & inferential statistics (U-Mann Whitney & Kruskal-Wallis test and spearman’s correlation) using SPSS software.
The findings of this study showed that there is significant positive correlation between the first, second and fourth Standards of information literacy and the first and second dimensions of users satisfaction with local library services. In the website section, there is a significant positive correlation between the second, third and fourth standards of information literacy and the first, second and third dimension of satisfaction with the website services of this library. However, the intensity of correlation is weak, as in general, there was no significant correlation between users' information literacy and their satisfaction with local library services, but there was a significant positive correlation between users' information literacy and their satisfaction with library website.

کلیدواژه‌ها [English]

  • User satisfaction
  • Information literacy
  • libqual
  • Webqual
  • ACRL Standard

منابع

ابراهیمی، بتول (1390). تعیین میزان رضایت کاربران از کارایی کتابخانه دیجیتالی اهل بیت (ع) اصفهان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده علوم تربیتی و روان‏شناسی.

افضلی، طیبه، و تفرشی، شکوه (1389). نقش و جایگاه کتابخانه‌های صدا و سیما در ارتقاء سواد اطلاعاتی کاربران. فصلنامه دانش‌شناسی، دوره 3، شماره 10، 12-1.

بیگدلی، زاهد، و آبیاری، آتوسا (1392). بررسی رابطه بین سواد اطلاعاتی و اضطراب کتابخانه‌ای در دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شهید چمران. مطالعات کتابداری و علم اطلاعات. سال 5، شماره 11، 36-17.

بی‌نیاز، هدی (1392). بررسی رابطه سواد اطلاعاتی با خودکارآمدی رایانه‌ای و عملکرد تحصیلی دانشجویان دانشکده روان‏شناسی وعلوم تربیتی دانشگاه تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‌رسانی، دانشگاه تهران، دانشکده روان‏شناسی و علوم تربیتی.

پریرخ، مهری (1386). آموزش سواد اطلاعاتی: مفاهیم، روش‏ها و برنامه ها. تهران: کتابدار.

حسن زاده‌ محمد (1383). کاربرد مؤلفه‌های سواد اطلاعاتی در مدیریت دانش سازمان. مجموعه مقالات همایش آموزش استفاده‌کنندگان و توسعه سواد اطلاعاتی در کتابخانه‌ها، مراکز اطلاع‌رسانی و موزه‌ها، مشهد، سازمان کتابخانه‏ها، موزه‏ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی.

حسن‌زاده، محمد و نجفقلی‌نژاد، اعظم (1387). سنجش و ارزیابی کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی. تهران: نشر کتابدار

رزمی‌شندی، مسعود، اسفندیاری‌مقدم، علیرضا، و نوروزی، یعقوب (1392). سنجش کیفیت خدمات کتابخانه و مرکز اطلاع‌رسانی دانشگاه امام صادق با استفاده از مدل لیب‌کوال. فصلنامه نظام‌ها و خدمات اطلاعاتی، سال دوم، شماره 8، 80-69.

شعبانی، علی (1387). بررسی رابطه هوش هیجانی و کیفیت ارائه خدمات کتابداران کتابخانه‌های دانشکده‌ای دانشگاه تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده روان‏شناسی و علوم ‌تربیتی، گروه علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی.

طاهریان، آمنه (1386). عوامل مؤثر بر ارتقای میزان رضایتمندی کاربران کتابخانه‌ها با تأکید بر کتابخانه‌های تخصصی. مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، شماره 70، ص196-179

فتاحی، رحمت‌‌الله (1379). الگویی برای بازنگری و تجدید ساختار آموزش‌های کتابداری واطلاع‌رسانی در ایران با توجه به تحولات جدید در محیط اطلاعاتی. مجله کتابداری و اطلاع‌رسانی، دوره سوم، شماره 1، 44-21.

قاسمی، پروین، و نوروزی، علیرضا (1395). بررسی سواد اطلاعاتی معلمان. نشریه تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی، دوره 50، شماره 1.

کارگرآزاد، زهرا (1394). طبقه‌بندی ابعاد وب‌کوال بر اساس تأثیر عملکرد نامتقارن مدل رضایت مشتری کانو، مطالعه موردی: وبگاه آموزش مجازی دانشگاه تهران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، دانشکده علم اطلاعات و دانش‌شناسی.

کاووسی، محمدرضا، و سقایی، عباس (1392). روش‌های اندازه‌گیری رضایت مشتری. تهران: آمه.

معین، مصطفی (1373). نقش اطلاع‌رسانی در پژوهش و توسعه. مجله اطلاع‌رسانی، دوره 11، شماره 1، ص3-5.

نیاکان لاهیجی، نازیلا (1391). بررسی عوامل مؤثر بر رضایت مشتریان در بیمه‌های زندگی. ماهنامه تازه‌های جهان بیمه، شماره 174.

نیک‌پور، امین، منظری توکلی، علیرضا، و رجائی‌نژاد، مهدی (1390). بررسی رابطه بین سواد اطلاعاتی کارکنان و اثربخشی سازمانی در سازمان‌های دولتی شهر کرمان. فرآیند مدیریت توسعه، دوره 25، شماره 3، 161-145.

یوسف‌زاده نجدی تبریز، الهام (1392). سنجش کیفیت خدمات الکترونیکی کتابخانه‌های دانشگاه فردوسی مشهد از دیدگاه کتابداران و دانشجویان تحصیلات تکمیلی براساس مدلتلفیقی لیب‌کوال، دیجی‌کوال و ای.اس.کوال. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه فردوسی مشهد. دانشکده علوم تربیتی و روان‏شناسی.

 

References

Aljanabi, A.R.A. and AL-Hadban, W.K.M. (2018). "Information Literacy and learners’ satisfaction: The mediating role of social networking technology usage", Retrieved from: https://doi.org/10.1108/ILS-08-2018-0091

Association of College & Research Libraries. (2000). Information Literacy Competency Standards for Higher Education. Chicago. Retrieved from http://www.ala.org/acrl/standards/informationliteracycompetency

Association of College & Research Libraries. (2016). Framework for Information Literacy for Higher Education. Chicago. Retrieved from: http://www.ala.org/standardsilframework.

Barnes, S. J and Vidgen, R. T. (2005). Data triangulation in action: using comment analysis to refine web quality metrics. In processings of the 13th European Conference on Information Systems, ECIS 2005, Regensburg Germany, May 26-28.

Emmett, A., & Emde, J. (2007). Assessing information literacy skills using the ACRL standards as a guide. Reference Services Review, Vol. 35, No. 2, pp. 210-229,  

Finley, M. (2009). Alvin Toffler and the Third Wave, Retrieved from::www.skypoint.com/

Green, D., & Kyrillidou, M (2012). Libqual + Procedure Manual. Proceedings of the 2012 Library Assessment Conference. Washingtone, DC: Association of Research Libraries. Retrieved from: https://www.libqual.org/documents/LibQual/publications/ProceduresManual.pdf

Guder, C. S (2012). Exploring the Relationship between Patron Type, Carnegie Classification, andSatisfaction with Library Services: An Analysis of LibQUAL+® Results. Doctoral dessertation ofPhilosophy, The Patton College of Education at Ohio University.

Ilieska, K. (2013). Customer Satisfaction Index – as a Base for Strategic Marketing Management, TEM Journal, 2(4), 327-331.

Kamaruddin, N.A., Baharuddin, M.F., Mustaffar, M.Y. (2014). Assessment of service quality using LibQUAL+ three key dimensions tool at public libraries in Klang Valley, Malaysia. 23rd International Business Information Management Association Conference, IBIMA 2014; Valencia; Spain; 13 May 2014 through 14 May 2014.

Kyrillidiu, M., & Macial, M. (2015).  LibQUAL+ Survey Introduction. Library Assessment Conference 2015. Washingtone, Association of Research Libraries & Texas A &M University Libraries. Retrieved from: https://www.libqual.org/documents/LibQual/publications/2015/2015_ALA_Chicago_SurveyIntro.pdf

Leichner, N., P, J., Mayer, A., & Krampen, G. (2013). Assessing information literacy among German psychology students. Reference Service Review, vol.41, No.4, pp. 660-674, retrieved from: www.emeraldinsight.com/0090-7324.htm

Miller, K. F (2008). Service Quality In Academic Libraries: An Analysis Of Libqual+™ Scores and InstiTtutional Characteristics, Doctoral dissertation of Education, in the College of Education, at the University of Central Florida. Retrieved from:  purl.fcla.edu/fcla/etd/CFE0002007

Napitupulu, D. (2017). Analysis of factors affecting the website quality based on webqual approach (study case: XYZ university). International Journal on Advanced Science Engineering Information Technology, Vol.7, No. 3, 791-798, Retrieved from:  10.18517/ijaseit.7.3.1748

Parasuraman, A., Zeithaml, V. A., Malhotra, A. (2005). E-S-QUAL: a multiple item scale for assessing electronic service quality. Journal of Service Research, Vol. 7, No.3, pp. 231-234.

Pekari, C. (2005). Human rights in the information society. Retrieved from: www.esil-sedi.eu/sites/default/files/Pekari_0.PDF

Pinto, M., Antonio C, J., & Gomez D, R (2010). Thirty years of Thirty years of information literacy (1977—2007).  Journal of Librarianship & Information Science, 42 (1), 3–19.

The United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (2010). Towards media and information literacy indicators. Background Document of the Expert Meeting 4-6 November, Bangkok, Thailand,  Prepared by Moeller, S., Joseph, A., Lau, Jesus., Carbo, T, Retrieved from: http://www.unesco.org/new/en/education/themes/education-building-blocks/literacy

Voorbij, H. (2012). The use of LibQUAL+ by European research libraries. Performance Measurement and Metrics, 13(3), 154-168. 

CAPTCHA Image