تحلیل تأثیر خوداستنادی بر نوسانات ضریب تأثیر و چارک مجلات در سامانه نشریات علمی موسسه آی.اس.سی پی.جی.سی.آر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه توسعه و ارزیابی منابع، مؤسسۀ استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام، شیراز، ایران

2 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

چکیده

هدف: تحلیل استنادی یکی از شاخص‌های مهم در ارزیابی عملکرد مجلات و پژوهشگران به شمار می‌رود؛ چرا که استناد، نشان‌دهندۀ پویایی ارتباطات علمی در یک جامعه و بر رشد علم اثرگذار است. در این میان مبحث خوداستنادی نامتعارف یکی از چالش‌های مهم در ارزیابی برون‌دادهای علمی است که انواع مختلفی از جمله خوداستنادی نویسنده، خوداستنادی مجله، خوداستنادی زبانی، خوداستنادی سازمانی، و خوداستنادی کشوری را شامل می شود.. آن‌چه که در این پژوهش مورد نظر است خوداستنادی نامتعارف مجله به‌معنای ارجاع مقالات منتشرشده در یک مجله به آثار قبلی منتشرشده در همان مجله است. از این‌رو پژوهش با بررسی مجلات حاضر در سامانه نشریات علمی موسسه آی.اس.سی، به تحلیل تأثیرخوداستنادی در جایگاه این مجلات پرداخته است.
 روش‌شناسی: پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی با استفاده از روش پیمایشی انجام شده است. جامعۀ پژوهش دربردارنده کلیۀ مجلات شش حوزه موضوعی سطح کلان (علوم اجتماعی، علوم پایه و مهندسی، علوم پزشکی و سلامت، علوم زیستی، هنر و علوم انسانی و میان­رشته­ای) موجود در سامانه نشریات علمی  بر اساس آخرین ارزیابی (1402) به تعداد 1713می­شود. برای گردآوری داده­های موردنیاز به سامانۀ مجلات علمی مؤسسه آی.اس.سی رجوع و پس از فیلترگذاری سال، فهرست و اطلاعات مرتبط با هر مجله استخراج شد. در ادامه تأثیر خوداستنادی بر رتبۀ مجلات و رابطۀ آن با ضریب تأثیر، چارک و تعداد مقالات مجله به کمک آمار توصیفی و با استفاده از نرم­افزار اس.پی.اس.اس تحلیل شد.
یافته­ها: در سال 1402تعداد 1713 عنوان مجله موفق به کسب ضریب تأثیر شدند. از این تعداد 21 درصد در چارک اول، 25 درصد در چارک دوم، 24 درصد در چارک سوم، و 30 درصد در چارک چهارم قرار دارند. همچنین بیشترین مقدار ضریب‌تأثیر در بین به حوزه­های «هنر و علوم انسانی» و «علوم اجتماعی» و کمترین آن به حوزۀ «میان رشته‌ای» اختصاص دارد. در مجموع نسبت به سال قبل 896 مجله ارتقاء جایگاه ، 588 مجله کاهش، و مابقی بدون تغییر باقی ماندند. میانگین ضریب تأثیر کل مجلات با احتساب خود استنادی 229/0 بود که پس از حذف موارد به 153/0 کاهش یافت. چارک مجلات با درصد خوداستنادی رابطۀ معنادار منفی در سطح یک درصد دارد. همچنین تعداد مقالات مجلات با تعداد و درصد خوداستنادی مجله رابطۀ معنادار در سطح یک درصد نشان می‌دهد. مقایسۀ تفاضل ضرایب تأثیر مجلات با و بدون خوداستنادی در حوزه­های موضوعی شش­گانه نشان داد بیشترین تفاضل مربوط به مجلات دو گروه موضوعی علوم اجتماعی و میان­رشته­ای و کمترین اختلاف نیز مربوط به مجلات حوزۀ علوم پزشکی و سلامت و نیز حوزۀ هنر و علوم انسانی است.
نتیجه­گیری: با توجه به یافته­های پژوهش که نشان‌دهندۀ بالا بودن میانگین نرخ خوداستنادی در مجله­های بررسی‌شده است؛ تدوین خط‌مشی معین در رابطه با تعیین حد آستانۀ خوداستنادی مجله‌ها از سوی هیئت‌تحریریه و تلاش برای کاهش نرخ خوداستنادی و جذب استناد از سایر مجله ها لازم به نظر می‌رسد. همچنین آگاهی‌بخشی به پژوهشگران و دست­اندرکاران مجلات علمی در کنار رصد منظم عملکرد استنادی مجله­ها می‌تواند از وقوع مواردی مانند تعلیق احتمالی مجلات از پایگاه­های معتبر جلوگیری کند. توجه به سیاست‌گذاری­ها در سطح ملی برای بهبود وضعیت استنادی، توجه به رفتار خوداستنادی، و ارتقا کیفی مقالات؛ برگزاری کارگاه­های آموزشی برای نویسندگان و ارکان مجلات برای آشنایی با اصول درست افزایش رؤیت­پذیری و استنادپذیری؛ عضویت فعال در شبکه­های علمی اجتماعی؛ تشویق به ارائۀ مقالات اصیل از جمله راهکارهای جذب استناد و همچنین ایجاد سیستم‌هایی برای تشخیص و ردیابی خوداستنادی نامتعارف با استفاده از فناوری‌های مدرن مانند پایش‌وتحلیل داده‌ها؛ تنظیم مقررات و اصول اخلاقی قوی برای نشر مقالات، و اجبار به پیگیری و اطلاع‌رسانی در مورد خوداستنادی نامتعارف، استفاده از سایر معیارها و سنجه­هایی مانند  ایگن فاکتور و اس.سی.آی و ... در کنار شاخص ضریب در سامانه نشریات علمی موسسه آی.اس.سیرعایت آستانۀ متعارف خوداستنادی از سوی مجله­ها به‌عنوان یکی از شاخص­های ارزیابی مجله­ها در کمیسیون­های مجلات در وزارتین می­تواند در ارتقاء کیفی پژوهش‌ها و به‌تبع آن جایگاه مجلات علمی کشور  مؤثر واقع شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Analysis the effect of Self-Citation on the fluctuations of Impact Factor and Journal Quartiles in the PJCR.ISC Database

نویسندگان [English]

  • narjes Vara 1
  • tahere jowkar 2
1 Resource Development and Evaluation Department, Citation and Monitoring Institute of Science and technology of Islamic World (ISC), Shiraz, Iran
2 Information Science and Knowledge Department, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده [English]

Objective: Citation analysis is a critical indicator for evaluating the performance of journals and researchers, as it reflects the dynamic nature of scientific communication and influences the trajectory of scientific advancement. Among the various challenges in evaluating scientific outputs, "unconventional self-citation"—including author, journal, linguistic, organizational, and national self-citation—remains a major concern. This study specifically examines the impact of unconventional journal self-citation (defined as citations of articles within the same journal) on the ranking of journals indexed in JCR.ISC.
Methodology: This descriptive-analytical study employed a survey-based approach. The research population consisted of 1,713 journals across six broad subject areas (Social Sciences, Basic and Engineering Sciences, Medical and Health Sciences, Life Sciences, Arts and Humanities, and Multidisciplinary) indexed in the JCR.ISC system based on the 2023 assessment. Data were extracted from the ISC Scientific Journals System. Subsequently, the impact of self-citation on journal rankings, as well as its relationship with impact factors, quartiles, and article volume, was analyzed using descriptive statistics and SPSS.
Findings: In 2023, 1,713 journals achieved an impact factor. The distribution across quartiles was as follows: Q1 (21%), Q2 (25%), Q3 (24%), and Q4 (30%). The highest impact factors were observed in "Arts and Humanities" and "Social Sciences," while the lowest were in "Multidisciplinary" fields. Compared to the previous year, 896 journals improved their ranking, 588 declined, and the remainder remained unchanged. The mean impact factor of all journals decreased from 0.229 (including self-citations) to 0.153 (excluding self-citations). A significant negative correlation ($p < 0.01$) was found between journal quartiles and the percentage of self-citations. Furthermore, the number of published articles showed a significant positive correlation ($p < 0.01$) with both the volume and percentage of self-citations. A comparative analysis revealed that the disparity between impact factors (with and without self-citations) was highest in the "Social Sciences" and "Multidisciplinary" groups and lowest in "Medical and Health Sciences" and "Arts and Humanities."
Conclusion: Given the high average rate of self-citation observed, it is essential for editorial boards to formulate clear policies regarding self-citation thresholds and to implement strategies for attracting external citations. Raising awareness among researchers and stakeholders, combined with rigorous monitoring of citation performance, is crucial to preventing potential sanctions or suspension from reputable databases. Strategies for enhancing legitimate citation attraction include promoting high-quality research, conducting workshops on visibility and ethical citation practices, encouraging active participation in scientific social networks, and prioritizing the publication of original research. Furthermore, the JCR.ISC system should integrate advanced data-monitoring technologies to detect unconventional self-citation, establish stronger ethical guidelines, and incorporate metrics such as the EigenFactor and SCImago (SCI) alongside the traditional impact factor. Adhering to strict self-citation thresholds within ministerial journal commissions will likely improve both research quality and the standing of national scientific journals.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Citation Analysis
  • Self-Citation
  • Impact Factor
  • Quartile
  • Journal Rank
  • JCR.ISC database

مراجع

آل‌ مختار، م.ج.، برومند، م.ع.، پارسایی، ا.، غفوری، م. (1395). همبستگی خوداستنادی با ضریب تأثیر مجلات ایرانی نمایه شده در پایگاه گزارش استنادی مجلات ‏ISI. مدیریت اطلاعات سلامت، 13 (3)، 197-202.
ترابیان، ر. (1388). تعیین رابطه بین خود استنادی و ضریب تأثیر در مجلات دسترسی آزاد حوزه علوم پایه در پایگاه­های اطلاعاتیISI  و DOAJ. دانش­شناسی، 6 (2)، 25-33.
خادمی، ر.، صراطی شیرازی، م. (1403). بررسی سطوح همکاری علمی محققان ایران و ارتباط آن با دریافت استناد. مطالعات کاربردی علم سنجی، 1(1)، 21-38. . doi: 10.22091/apss.2024.11104.1007
رحیمی، ف.، دانش، ف. (1402). مطالعه رابطه آماری شاخص استنادی مجلات ایرانی با برخی از شاخص ‏های علم‏ سنجی در گزارش استنادی مجلات 2020. پژوهشنامه علم­سنجی، 9(2)، 205-224 doi: 10.22070/rsci.2022.15810.1562.
عرفان منش، م.ا.، حمزه ای، ر.، رجب زاده عصارها، ا.ح. (1398). تعلیق اعتبار مجلات علمی: مطالعه موردی پایگاه گزارش استنادی مجلات طی سال‌های 2010 تا 2014. کتابداری و اطلاع‌رسانی، 22(2)، 124-143.‎
عطاپور، ه.، حسن‌زاده، م.، نوروزی‌چاکلی، ع. (1388). رابطه خوداستنادی و هم‌آیندی مؤلفان با ضریب تأثیر مجلات در ایران: مطالعه موردی مجلات حوزه اقتصاد. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات، 25 (2)، 207-226.
علی نژاد چمازکتی, ف. (1400). بررسی شاخص‌های مرتبط با دریافت استناد: ‌مطالعه موردی ارتباط بین استناد و تعداد منابع، تعداد کلیدواژه، چندنویسندگی، و همکاری بین مؤسسه‌ای در مجلات فارسی حوزه علوم کشاورزی. پژوهش نامه علم سنجی، 7 (1)، 77-90. doi: 10.22070/rsci.2020.4760.1321 
فدائی، غ. (1399). بلای ارتقا و نقش امتیاز مقاله و کتاب در آن. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی، ۲۶ (۴)، ۵۸۹-۵۹۵.
قانع، م.ر. (1388). میزان همبستگی خوداستنادی با ضریب تأثیر مجله‌های علمی حوزه‌ی علوم پزشکی در گزارش‌های استنادی مجلات فارسی. مدیریت اطلاعات سلامت، 6 (1)،53-64.
گرایی، ا.، نوربخش، ن. (2018). نرخ خودانتشاری سازمانی و اعضای هیئت تحریریه در مجلات برتر پایگاه‌ علوم استنادی جهان اسلام. پژوهش نامه علم سنجی، 4(1)، 99-118.‎
مقتدری، ع.، دﻫﻤﺮده، م. (1391). ﺗﻘﻠﺐ و ﺳﻮء رﻓﺘﺎر در ﭘﮋوﻫﺶ­ﻫﺎی ﭘﺰﺷﮑﯽ. ﻣﺠﻠﻪ ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﻋﻠﻮم ﭘﺰشکی زاهدان، 14(1): 1-7.
مهراد، ج. گل‌تاجی، م. (1388). میزان همبستگی خوداستنادی مجله با ضریب تأثیر در مجلات علمی حوزه علوم انسانی بر ‌‌اساس پایگاه استنادی علوم جهان اسلام .(ISC) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات، 25 (2)، 189-206.
مهراد، ج. مقصودی دریه، ر. (1387). کتاب علم ایران 1382-1384. مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری و چاپار.
نظریان، س.، عطاپور، ه.، نوروزی چاکلی، ع.ر. (1391). استناد بالای مقالات چندنویسنده ایرانی در مقایسه با مقالات تک نویسنده: آیا آن مربوط به خوداستنادی درزمانی است؟. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات، 27(4)، 945-960.
نوروزی چاکلی، ع.، جعفری، س. (1393). ارزیابی تحلیلی رابطۀ کیفیت و خوداستنادی مجلات در مجلات حوزه علوم انسانی. مجله علم سنجی کاسپین، 1(2)، 57-65.‎
یمین فیروز، م.، طهماسبی، خ.، امیری، س.، یداله­پور، م.ه. (1400). تحلیل استناد، خوداستنادی و شاخص اچ در مطالعات مذهبی جهان: یک مطالعه علم سنجی.‎ قرآن و طب، 6 (1)، 32-40.
یوسفی، ا. (1393). بررسی تأثیر خوداستنادی نویسنده بر رتبه‌بندی کشورهای منطقه چشم­انداز 1404 بر اساس میانگین استناد به هر مقاله. رهیافت، 24 (56)، 1-16.
 
Alemokhtar, M. J. , Boroumand, M. A. , Parsaei, I., Ghafouri, M. (2016). Investigation of the Correlation between Self-Citation and Impact Factor in Iranian Journals Indexed by the Institute for Scientific Information. Health Information Management, 13(3), 197-202. [in persian]
Alinezhad Chamazkoti, F. (2021). Investigating Citation-Related Indicators: A Case Study of the Relationship between Citations and No. of Resources, No. of Keywords, Co-authorship, and Inter-Institutional Collaboration among Iranian Agricultural Sciences Journals. Scientometrics Research Journal, 7 (1), 77-90. doi: 10.22070/rsci.2020.4760.1321. [in persian]
Attapour, H. , Hassanzadeh, M., Norouzi Chakoli, A. (2010). Investigating the Link between self-citation and authors & co-incidence with journal impact factors in Iran: Case study of Economic Journals indexed in Islamic Science Citation Database. Iranian Journal of Information Processing and Management, 25(2), 207-226. [in persian]
Carley S, Porter AL, Youtie J. (2013). Toward a more precise definition of self-citation. Scientometrics, 49(2), 777-80.
Clarivate. (2020a). Web of Science Journal Citation Reports 2020 infographic. Web of Science Group. https://clarivate.com/webofsciencegroup/web-of-science-journal- citation-reports-2020-infographic/
Clarivate. (2020b, June). Web of Science Journal Citation Reports: Suppression policy. https://clarivate.com/webofsciencegroup/wp-content/uploads/sites/2/2020/ 06/jcr-suppression-policy-2020.pdf
Erfanmanesh, M. A., Hamzei, R., Rajabzadeh Assarha, A. (2019). Suppression of Scholarly Journals: A Case Study of Journal Citation Reports during 2010 to 2014. Library and Information Sciences, 22(2), 124-143. doi: 10.30481/lis.2019.58392. [In Persian]
Fadaie, G. (2020). The role of papers in academic promotion. Research on Information Science and Public Libraries, 26 (4), 589-595. [In Persian]
Ghane, M. R. (2009). Correlation between Self – Citation and Impact Factor in Persian Journal Citation Report's Medical Journals. Health Information Management, 6(1), 53-64. [In Persian]
Gazni, A., Didegah, F. (2021). Journal self‐citation trends in 1975–2017 and the effect on journal impact and article citations. Learned Publishing, 34(2), 233-240.
Geraei, E., Nurbakhsh, N. (2018). Organizational Self-Publishing and Editorial Boards Rates in Top Journals Index in Islamic World Science Citation (ISC). Scientometrics Research Journal, 4 (1), 99-118. doi: 10.22070/rsci.2017.559. [in persian]
Heneberg, P. (2016). From excessive journal self-cites to citation stacking: Analysis of journal self-citation kinetics in search for journals, which boost their scientometric indicators. PloS one, 11(4), e0153730.
Hyland, K., Jiang, F. K. (2018). Changing patterns of self-citation: Cumulative inquiry or self-promotion?. Text & Talk, 38(3), 365-387.
Khademi, R., Serati Shirazi, M. (2024). Examining the levels of scientific cooperation among Iranian researchers and its relationship with receiving citations. Applied Scientometric Studies, 1(1), 21-38. doi: 10.22091/apss.2024.11104.1007. [in persian]
Majeed, F., Shafiq, M., Ali, A., Hassan, M. A., Abbas, S. A., Alzahrani, M. E., Irshad, A. (2019). Self-citation analysis on Google Scholar dataset for H-index corrections. IEEE Access, 7, 126025-126036.
Mehrad, J. Goltaji, M. (2010). Correlation between journal self-citation with impact factor for the scientific publications in humanities published between 2001 and 2007 based on Persian journal citation report generated by Islamic Science Citation database. Iranian Journal of Information Processing and Management, 25(2), 189-206. [in persian]
Mehrad, J., Maqsudi-Darieh, R. (2008). Iranian Science Book, 2003-2005. Regional Information Center for Science and Technology & Chapar. [in persian]
Moghtaderi, A., Dahmardeh, M. (2011). Fraud and Misconduct in Medical Research. Zahedan J Res Med Sci, 14(1), e93606. [in persian]
Nazarian, S., Atapour, H., Noroozi Chakoli, A. (2012). High Citation of Iranian Coauthored articles in comparison with single authored ones: does it link with self-citation. Iranian Journal of Information Processing and Management, 27(4), 945-960. [in persian]
Noroozi chakoli, A., Jafari, S. (2014). Analytical assessment of the relationship between the quality and self-citation in Persian Humanities Journals.  CJS, 1 (2), 57-65. [in persian]
Opthof, T.(2013). Inflation of impact factors by journal self-citation in cardiovascular science. Netherlands Heart Journal, 21(4), 163 -65
Pandita, R., Singh, SH. (2017). Self-citations, a trend prevalent across subject disciplines at the global level: an overview, 36 (3), 115-126. Available at: https://doi.org/10.1108/CB03-2017-0008
Rahimi, F., Danesh, F. (2024). Study of the Statistical Relationship Between the Iranian Journals Citation Index (JCI) and Some Scientometric Indices in JCR 2020. Scientometrics Research Journal, 9 (2), 205-224. doi: 10.22070/rsci.2022.15810.1562. [In Persian]
Romano NC, Jr. (2009). Journal self-citation V: Coercive journal self-citation - Manipulations to increase impact factors may do more harm than good in the long run. Communications of the Association for Information Systems, 25(1), 41-56.
Sanfilippo, F., Tigano, S., Morgana, A. (2021). Self-citation policies and journal self-citation rate among Critical Care Medicine journals.  j intensive care, 15. https://doi.org/10.1186/s40560-021-00530-2
Shehatta, I., Al-Rubaish, A.M. (2019). Impact of country self-citations on bibliometric indicators and ranking of most productive countries. Scientometrics. 120 (2), 775-791. Available at:https://doi.org/10.1007/s11192-019- 03139
Taşkın, Z., Doğan, G., Kulczycki, E., Zuccala, A. A. (2021). Self-citation patterns of journals indexed in the journal citation reports. Journal of Informetrics, 15(4), 101221.
Torabian, R. (2009). Determining the relationship between self-citation and impact factor in open-access journals in the basic sciences within ISI and DOAJ databases. Knowledge Studies, 6(2), 25–33. [in Persian]
Yaminfirooz, M., Tahmasebi, K., Amiri, S., Yadollahpour, M. (2021). Citation analysis, self-citation, and h-index in world religious studies: A scientometric study. Quran and Medicine, 6(1), 32–40.
Yu, T., Yu, G., Wang, MY. (2014). Classification method for detecting coercive self-citation in journals. Journal of Informetrics, 8(1), 123-35. [in Persian]
Yousefi, A. (2014). An Investigation of Author Self-Citation Impact on Ranking the Southwest Asian Countries on the Basis of Citation per Paper. Rahyaft, 24 (56), 1-16. [in persian]
ارسال نظر در مورد این مقاله
CAPTCHA Image
علوم و فنون مدیریت اطلاعات
دوره 12، شماره 1
فروردین 1405
صفحه 94-110

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار