طراحی و اعتباریابی ابزار سنجش سواد داده‌ای برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تبریز

2 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه تبریز

3 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر تدوین ابزاری استاندارد برای سنجش سواد داده‌ ای دانشجویان تحصیلات تکمیلی است. به نظر می رسد با توجه به خلاهای آموزشی، پژوهشی و نظری در این خصوص نتایج این پژوهش بتواند فتح بابی در زمینه سنجش سواد داده ای در ایران ارزیابی شود

روش شناسی: این پژوهش از نظر روش شناختی به شیوه توصیفی-پیمایشی انجام شده است. برای تهیه‌ ی پرسشنامه اولیۀ سنجش نظرات دانشجویان در راستای تهیه ابزار نهایی سنجش سواد داده‌ ای، منابع مرتبط در خصوص صلاحیت‌ ها و شایستگی‌ های دانشجویان از نظر سواد داده‌ ای بررسی و از میان آن ها برخی از مهم‌ ترین‌ ها استخراج شد. در گام بعدی برای برای سنجش روایی صوری و محتوایی، سؤالات طراحی‌ شده در اختیار اساتید گروه‌ های علم اطلاعات و دانش‌ شناسی و برخی از دیگر متخصصان قرار گرفت. پس از کسب حداقل‌ های شاخص‌ های روایی محتوایی پرسشنامه اولیه، به‌منظور بررسی پایایی، در بین 27 نفر از دانشجویان دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی توزیع گردید. ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شده برای این پرسشنامه اولیه 91/0 محاسبه شد. پس از کسب حداقل‌ های شاخص‌های روایی محتوایی سؤالات، و بررسی آن از نظر شاخص پایایی، برای ابزارسازی نهایی بر مبنای نظرات دانشجویان تحصیلات تکمیلی، این پرسشنامه در اختیار 363 دانشجوی تحصیلات تکمیلی دانشگاه تبریز که به شیوه نمونه‌ گیری طبقه‌ ای تصادفی انتخاب شده بودند قرار گرفت. برای تحلیل داده‌ ها و شناسایی ابعاد مهم و اساسی ابزار سواد داده‌ ای از آزمون تحلیل عاملی اکتشافی استفاده شد.

نتایج: نتیجه تحلیل عاملی داده‌ های پژوهش به منظور طراحی و اعتبار سنجی ابزار سنجش سواد داده‌ ای برای داتشجویان تحصیلات تکمیلی، کاهش 20 شاخص یا متغیر به 4 عامل یا معرف شامل 1) درک داده ، 2) جمع‌ آوری، سازمان‌ دهی و ارزیابی داده‌ ها، 3) تجزیه‌ و تحلیل و تفسیر داده‌ ها، 4) اشتراک‌ گذاری داده‌ ها با ملاحظه مسائل حقوقی و استنادی می‌باشد. این ساختار مجموعاً 58 درصد از واریانس سواد داده‌ ای را پوشش می‌ دهد و نشانگر رضایت‌ بخش بودن تحلیل عاملی و متغیر های مورد مطالعه می‌باشد. از این‌ رو استفاده از این ابزار برای سنجش سطح سواد داده‌ای دانشجویان تحصیلات تکمیلی پیشنهاد می‌شود.

نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که ابزار اثربخش مورد استفاده برای سنجش میزان سواد داده ای دانشجویان تحصیلات تکمیلی باید دربردارنده شاخص هایی چون درک و فهم مفهوم داده و عوامل مرتبط با آن؛ آشنایی با اصول، مفاهیم و ابزارهای مورد استفاده در جمع آوری، سازمان دهی و ارزیابی داده ها؛ آشنایی با اصول، روش ها و ابزارهای مورد استفاده در تجزیه، تحلیل و تفسیر داده ها و همچنین آشنایی با مفهوم اشتراک گذاری داده ها همچنین مسائل حقوقی و استنادی لازم برای استفاده مسئولانه و قانونی از داده های پژوهشی می باشد.

این ابزار که دارای 20 معیار است می تواند به عنوان یکی از ابزارهای مورد استفاده در سنجش و تحلیل میزان سطح داده ای دانشجویان تحصیلات تکمیلی در این راستا استفاده شود و مبنایی برای خود ارزیابی دانشجویان و ارزیابی های فنی و مهارتی مورد استفاده در دانشگاه‌ها و موسسات‌آموزش‌عالی باشد.

درواقع نتایج این پژوهش نشان داد که سواد داده‌ای با ابعاد مزبور علاوه بر اهمیت ذاتی در متون علمی داخلی و بین‌المللی در بین دانشجویان تحصیلات تکمیلی نیز به رسمیت شناخته‌شده است. از سوی دیگر مطالعه ابعاد مختلف سواد داده‌ای نیز نشانگر آن است که سواد داده‌ای صرفاً محدود به مهارت‌های جمع‌آوری، سازمان‌دهی و ارزیابی داده؛ و تجزیه‌وتحلیل و تفسیر داده نمی‌باشد بلکه مسائل نگرشی در خصوص داده‌ها که در قالب مهارت درک داده‌ها خود را نشان داده است یا مهارت اشتراک‌گذاری با ملاحظه مسائل حقوقی و استنادی که نشانگر استفاده منصفانه و اخلاقی از داده‌هایی که عموماً به‌صورت آزاد و رایگان به اشتراک گذاشته‌شده‌اند را نیز پوشش می‌دهد. از سوی دیگر چنانکه در بررسی متون مشاهده شد سواد داده‌ای با ابعاد و گویه‌های شناسایی‌شده در این پژوهش باید به‌عنوان مکملی به دوره‌های سواد اطلاعاتی افزوده شوند و همچنان با محوریت کتابخانه‌ها، کتابداران و متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی، به دانشجویان و پژوهشگران آموزش داده شوند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Design and validation of data literacy assessment tool for graduate students

نویسندگان [English]

  • Rasoul Zavaraqi 1
  • Khadijeh Ghanbari 2
  • Hashem Atapour 3
2 Department of Knowledge and Information Science
3 Department of Knowledge and Information Science/University of Tabriz
چکیده [English]

Aim: The present study was conducted in order to develop a standard assessment tool for measuring the data literacy of post-graduate students using a descriptive-survey method. It seems that considering the educational, research and theoretical gaps in this regard, the results of this research can be evaluated as a breakthrough in measuring data literacy competencies.

Methodology: In order to prepare the initial questionnaire to measure the students' opinions in order to prepare the final data literacy assessment tool, relevant sources regarding the qualifications and competences of the students in terms of data literacy were examined and some of the most important ones were extracted from among them. In the next step, to measure the formal and content validity, the designed questions were given to the professors of the Knowledge and Information Science departments and some other experts. After obtaining the minimum content validity indicators of the initial questionnaire, in order to check its reliability, it was distributed among 27 students of the Faculty of Educational Sciences and Psychology. Cronbach's alpha coefficient calculated for this initial questionnaire was calculated as 0.91. After obtaining the minimum content validity indicators of the questions, and checking it in terms of reliability index, for the final development of assessment tool based on the opinions of graduate students, this questionnaire was given to 363 University of Tabriz post-graduate students who were selected by stratified random sampling. Exploratory factor analysis test was used to analyze the data and identify important and essential dimensions of the data literacy assessment tool.

Findings: The result of the factor analysis of the research data in order to design and validate the data literacy assessment tool for post-graduate students, reducing 20 indicators or variables to 4 factors or indicators including 1) understanding the data, 2) collecting, organizing and evaluating the data, 3)analysis and interpretation of the data , 4) Data sharing is based on legal and citation issues.

Conclusion: This structure covers a total of 58% of the variance of data literacy and indicates that the factor analysis and the studied variables are satisfactory. Therefore, it is suggested to use this assessment tool to measure the level of data literacy of post-graduate students. The results of this research showed that the effective tool used to measure the level of data literacy of postgraduate students should include indicators such as understanding the concept of data and factors related to it; Getting to know the principles, concepts and tools used in collecting, organizing and evaluating data; Familiarity with the principles, methods and tools used in data analysis, and interpretation, as well as familiarity with the concept of data sharing, as well as legal and citation issues which are necessary for the responsible and legal use of research data.

This tool, which has 20 criteria, can be used as one of the tools used to measure and analyze the data level of post-graduate students in this regard, and a basis for students' self-evaluation and technical and skill evaluations used in universities and higher education institutions.

In fact, the results of this research showed that data literacy with the mentioned dimensions, in addition to its inherent importance in domestic and international literature, has also been recognized among graduate students. On the other hand, the study of different aspects of data literacy also shows that data literacy is not limited to data collection, organization and evaluation skills; And data analysis and interpretation, but attitude issues regarding data that has shown itself in the form of data comprehension skills or sharing skills considering legal and citation issues that indicate the fair and ethical use of data that is generally freely shared. On the other hand, as seen in the literature review, data literacy with the dimensions and items identified in this research should be added as a supplement to information literacy courses and should be taught to students and researchers with the focus of libraries, librarians and information science and epistemology specialists.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Data Literacy
  • Standard assessment tool for data literacy
  • data literacy of post-graduate students data literacy skill
  • Data understanding
  • Data analyzing
  • Data Sharing
CAPTCHA Image