واکاوی راهبردهای ارتقای نظام داده باز در روایت سیاست‌گذاران و کسب و کارها: یک مطالعه کیفی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مطالعات علم و فناوری- پژوهشکده مطالعات فناوری- پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، اجتماعی و تمدنی تهران ، تهران، ایران

2 دانشیار گروه علوم تربیتی دانشگاه اراک، اراک، ایران

3 دانشجوی دکتری مدیریت تکنولوژی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

4 دکترای علم اطلاعات و دانش شناسی .دانشگاه اراک، اراک، ایران

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه زیسته سیاست‌گذاران، صاحب‌نظران و کنشگران کسب‌وکارهای فناورانه درباره راهبردهای موردنیاز برای ارتقای نظام داده باز انجام شد. تمرکز اصلی پژوهش بر شناسایی الزامات، چالش‌ها و راهبردهایی بود که می‌توانند به توسعه مؤثرتر داده‌های باز در سطح حکمرانی و سازمان‌ها کمک کنند.
روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از راهبرد پدیدارشناسی انجام شد. مشارکت‌کنندگان بالقوه شامل قانون‌گذاران، صاحب‌نظران دانشگاهی و صاحبان کسب‌وکارهای مبتنی بر فناوری بالا بودند. نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و در نهایت داده‌ها با مشارکت ۲۱ نفر به اشباع رسید. گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبه روایتی، به‌صورت فردی و گروهی، انجام شد. داده‌های به‌دست‌آمده با روش تحلیل مضمون تجزیه‌وتحلیل شدند. برای افزایش اعتبار یافته‌ها از تکنیک‌های مسیر ممیزی، ذکر جزئیات و بررسی مقبولیت کدها توسط دو ناظر استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج تحلیل داده‌ها نشان داد که راهبردهای ارتقای نظام داده باز در شش مضمون سازمان‌دهنده قابل دسته‌بندی است: تقویت تعامل بین‌دستگاهی، توسعه زیرساخت‌های موردنیاز برای انتشار داده، سیاست‌گذاری دقیق و تدوین و اصلاح قوانین، کیفیت‌بخشی به داده‌های باز، توجه به داده‌های خصوصی و قواعد والزامات شفاف در محرمانگی داده‌های دولتی و نیز تغییر نگرش‌های فردی و سازمانی نسبت به انتشار داده. در مجموع، ۹۸ مضمون پایه نیز ذیل این مضامین سازمان‌دهنده شناسایی شد.
نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد ارتقای نظام داده باز مستلزم اصلاح هم‌زمان زیرساخت‌ها، قوانین، رویه‌های سازمانی، کیفیت داده و نگرش کنشگران نهادی است. بر این اساس، سیاست‌گذاران و مجریان می‌توانند با بهره‌گیری از چارچوب حاصل از پژوهش، رویه‌های موجود را بازنگری و مسیر توسعه داده باز را تقویت کنند. تدوین قواعد شفاف برای اشتراک‌گذاری داده‌های عمومی، تعیین دقیق نقش نهادهای سیاست‌گذار و مجری، اجرای الزامات مربوط به آرشیو داده‌های سازمانی و نیز طراحی برنامه‌های آموزشی و فرهنگ‌سازی برای کارکنان مرتبط با داده، از مهم‌ترین پیشنهادهای پژوهش است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Exploring open data system promotion strategies in stakeholders' narratives: A qualitative study

نویسندگان [English]

  • Hamid Heydari 1
  • Sirus Mansoori 2
  • Mahmooad Naseri Jezeh 3
  • mehdi pazhouhan 4
1 member of the science and technology studies department- Institute for Cultcher, Social and Civilization Studies Tehran,Tehran. Iran
2 department of education, Arak university, Arak ,Iran
3 Doctoral candidate of Allameh Tabataba'i University
4 phd in Knowledge and Information Science .Arak University, Arak, Iran
چکیده [English]

Objective: This study aimed to explore the lived experiences of policymakers, experts, and stakeholders in technology-based businesses regarding strategies for improving open data systems. The research primarily focused on identifying the requirements, challenges, and strategies necessary for the effective development of open data at both the governance and organizational levels.
Methodology: This study employed a qualitative phenomenological approach. Participants included legislators, academic experts, and owners of high-technology enterprises. Sampling continued until theoretical saturation was achieved, which occurred with 21 participants. Data were collected through both individual and group narrative interviews and analyzed using thematic analysis. To ensure the credibility and trustworthiness of the findings, audit trails, thick descriptions, and peer debriefing (code acceptability review by two external observers) were employed.
Findings: Thematic analysis revealed that strategies for improving open data systems can be categorized into six organizing themes: strengthening inter-agency interaction, developing necessary infrastructure for data publication, refining policymaking and legal frameworks, enhancing data quality, balancing data privacy with flexible government confidentiality protocols, and shifting individual and organizational attitudes toward data transparency. In total, 98 basic themes were identified under these six organizing themes.
Conclusion: The findings suggest that improving open data systems requires simultaneous reforms across infrastructure, legislation, organizational procedures, data quality, and the mindsets of institutional actors. Accordingly, policymakers and executive bodies can utilize the framework developed in this study to revise existing procedures and accelerate the advancement of open data. We recommend that legislative institutions formulate clear mandates for public data sharing, define specific roles and responsibilities for regulatory and executive bodies, enforce strict standards for organizational data archiving, and design educational and cultural programs to facilitate data sharing among employees.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Open Data
  • Open Data System
  • Data Policymaking
  • Data Governance
  • Technology-Based Businesses
  • Qualitative Study
  • Thematic Analysis

مراجع

ابو المعالی، ف.، دانش‌فرد، ک.، و پورعزت، ع . (1399). الگویی برای شناسایی پیش‌ران‌های کاربست مدل حکومت باز در دستگاه‌های اجرایی ایران (مورد مطالعه: وزارت کشور).، مدیریت دولتی، 12(1)، 145-174. doi: 10.22059/jipa.2020.289132.2630
امیری فرح آبادی، ج.، سلیمانی، س.، و ابوالقاسمی، م. (1397). واکاوی سیاستگذاری داده باز بر بهینه یابی سیاستی در نظام آموزش عالی ایران.، پژوهش های مدیریت در ایران، 22(2)، 103-126.
حیدری، ح.،  میرشفیعی، و.، و خالدی، آ. (1404). شرکت‌های هوش‌مصنوعی در ایران: مطالعه کیفی موانع و مسائل کسب و کاری. سیاست نامه علم و فناوری. 15(4): 23-39.
صابری، مریم. (1401). بررسی نقش واسطه‌های داده باز در پایداری و ارزش‌آفرینی اکوسیستم داده باز: مطالعه‌ی موردی شرکت رسمیو و مجموعه‌ی وین‌ثبت در ایران.، (پایان نامه کارشناسی ارشد)، دانشگاه صنعتی شریف.
فیض بخش، الف.، باب­الحوائجی، ف.، نظافتی، ن.، حریری، ن؛ و نوشین فرد، ف. (1401). ارائۀ چارچوب مدیریت اکوسیستم داده باز از دیدگاه کسب و کار با رویکرد گراندد تئوری.،  پژوهشنامه کتابداری و اطلاع رسانی، 12(1)، 76-99.
قربانی، م. (1403). مولفه های ابتکار داده باز در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات، 39(3)، 1021-1061،
. doi: 10.22034/jipm.2024.711613
مازوچی، م.، خانی، م.، و مرادی، م. (1403). طراحی و اعتبارسنجی مدلی جهت ارزیابی وضعیت داده باز نهادهای دولتی ایران. مدیریت دولتی، 10(3)، 7-40.  doi: 10.22091/stim.2023.9255.1935
مرادی، م.، و مازوچی، م. (1400). ارائه یک روش جامع ارزیابی داده‌های دولتی باز با هدف بهبود کیفیت داده‌ها و افزایش اقبال شهروندان. تعامل انسان و اطلاعات، ۸ (۴). 20.1001.1.24237418.1400.8.4.6.1
 
Aboalmaali, F. S., Daneshfard, K. and Pourezzat, A. A. (2020). A Pattern to Recognition of Triggering Element of Open Government Implementation in Iran's Public Organizations (Case Study: Ministry of Interior). Journal of Public Administration, 12(1), 145-174. doi: 10.22059/jipa.2020.289132.2630. [In Persian].
Alexopoulos, C., Saxena, S., Rizun, N., & Shao, D. (2023). A framework of open government data (OGD) e-service quality dimensions with future research agenda. Records Management Journal, 33(1), 20-32.  https://doi.org/10.1108/RMJ-06-2022-0017
Amiri farah abadi,J. , Soleymani,S. and Abolghasemi,M. (2021). Probing Open Data Policy Making Role in Policy Optimization in Iran's Higher Education System. Management Research in Iran, 22(2), 103-126. [In Persian].
Cingolani, L. (2021). The survival of open government platforms: Empirical insights from a global sample. Government Information Quarterly, 38(1), 101522. https://doi.org/10.1016/j.giq.2020.101522
Fayzbakhsh, U. A., Babalhavaeji, F., Nezafati, N., Hariri, N. and nooshinfard, F. (2022). Presenting an Open Data Ecosystem Management Framework from a Business Perspective with a Grounded Theory Approach. Library and Information Science Research, 12(1), 76-99. doi: 10.22067/infosci.2022.24172.0 [In Persian].
Feng, L., Zhang, L., Wang, J., & Feng, J. (2024). How to promote the participation of enterprises using open government data? Evolutionary game analysis by applying dynamic measures. Expert Systems with Applications, 238, 122348. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2023.122348
Ghorbani,M. (2024). Components of the Open Data Initiative in the National Library and Archives of Iran. Iranian Journal of Information Processing and Management, 39(3), 1020-1061. doi: 10.22034/jipm.2024.711613. [In Persian].
Ghorbani,M. (2024). Components of the Open Data Initiative in the National Library and Archives of Iran. Iranian Journal of Information Processing and Management, 39(3), 1020-1061. doi: 10.22034/jipm.2024.711613. [In Persian].
Halonen, A. (2012). Being open about data. Analysis of the UK Open Data Policies and Applicability of Open Data. London: Finnish Institute in London.
Heydari, H., mirshafiee, V. and Khaledi, A. (2025). Artificial Intelligence firms in Iran: a qualitative study of their Business Impediments and problems. Science and Technology Policy Letters, 15(4), 23-39.  [In Persian].
Hurbean, L., Danaiata, D., Militaru, F., Dodea, A. M., & Negovan, A. M. (2021). Open data based machine learning applications in smart cities: A systematic literature review. Electronics, 10(23), 2997. https://doi.org/10.3390/electronics10232997
Mohammadi, Z., Imani, A. and Ahang, F. (2024). Design and Validation of Policy Making Model with Open Government Approach. Journal of Public Administration, 16(2), 339-376. doi: 10.22059/jipa.2024.368798.3434. [In Persian].
Moradi M, Mazoochi M. A Comprehensive Method of Evaluating Open Government Data with the Aim of Improving Data Quality and Increasing Citizens' Willingness. Human Information Interaction 2022; 8 (4). (http://hii.khu.ac.ir/article-1-3031-fa.html). [In Persian].
Nikiforova, A. & McBride, K. (2021). Open government data portal usability: A user-centred usability analysis of 41 open government data portals. Telematics and Informatics, no. (58). https://doi.org/10.1016/j.tele.2020.101539
Noveck, B.S. (2016). Is Open Data the Death of FOIA? Yale LJF, no. 126: (126), 273.
Saberi, Maryam. (2022). Investigating the Role of Open Data Intermediaries in the Sustainability and Value Creation of the Open Data Ecosystem: A Case Study of Rasmio Company and the Vin-Sabt Platform in Iran. (Master's Thesis), Sharif University of Technology.
Solar, M., Daniels, F., & Lopez, R. (2014). Automatic generation of roadmaps for open data. In Electronic Government and Electronic Participation (pp. 95-105). IOS Press.
Tang, R., & Jiang, J. (2021). Characteristics of open government data (ogd) around the world: A country-based comparative meta-analysis. Data and Information Management, 5(1), 11-26. https://doi.org/10.2478/dim-2020-0026
Tejedo-Romero, F., Ferraz Esteves Araujo, J. F., & Gonçalves Ribeiro, M. J. (2025). The usability of Brazilian government open data portals: ensuring data quality. Humanities and Social Sciences Communications, 12(1), 1-13. https://doi.org/10.1057/s41599-025-04404-y
Trindade Neves, F., Aparicio, M., & de Castro Neto, M. (2024). The impacts of open data and eXplainable AI on real estate price predictions in smart cities. Applied Sciences, 14(5), 2209. https://doi.org/10.3390/app14052209
Wu, D., & Xie, Y. (2024). Unveiling the impact of public data access on collaborative reduction of pollutants and carbon emissions: Evidence from open government data policy. Energy Economics, 138, 107822. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2024.107822
Yurekten, O., Payne, T., Tejera, N., Amaladoss, F. X., Martin, C., Williams, M., & O’Donovan, C. (2024). MetaboLights: open data repository for metabolomics. Nucleic acids research, 52(D1), D640-D646. https://doi.org/10.1093/nar/gkad1045
ارسال نظر در مورد این مقاله
CAPTCHA Image
علوم و فنون مدیریت اطلاعات
دوره 12، شماره 1
فروردین 1405
صفحه 124-138

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار